İşten Ayrılınca Hangi Haklarımı Alabilirim? İşçilik Alacakları

İşçilik Alacaklarının İki Grubu

İş hukukunda işçinin talep edebileceği alacaklar, doğuş biçimlerine göre ikiye ayrılır:

• Feshe bağlı alacaklar: Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı, işe iade kapsamındaki boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı. Bunlar ancak iş sözleşmesinin belirli şekillerde sona ermesi halinde doğar.
• Çalışmaya bağlı (feshe bağlı olmayan) alacaklar: Ücret, fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, prim ve ikramiye ile yıllık izin ücreti. Bu alacaklar çalışma süresince doğar; işçinin nasıl ayrıldığından bağımsız olarak her durumda istenebilir.

Bu ayrım pratikte şu anlama gelir: haklı neden olmadan istifa eden bir işçi dahi, ödenmemiş fazla mesailerini ve kullanmadığı izinlerinin ücretini her zaman talep edebilir.

Feshe Bağlı Alacaklar: Kıdem, İhbar, İşe İade

• Kıdem tazminatı: En az 1 yıl kıdemi olan işçiye, sözleşmenin kanunda sayılan hallerde sona ermesi durumunda her yıl için bir aylık giydirilmiş brüt ücret tutarında ödenir; 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 döneminde yıllık tavan 73.729,87 TL’dir. Ayrıntılı anlatım için kıdem tazminatı hesaplama rehberimize bakabilirsiniz.
• İhbar tazminatı: Bildirim süresi verilmeden yapılan fesihlerde kıdeme göre 2 ila 8 haftalık ücret tutarındadır; ayrıntılar ihbar tazminatı rehberimizde yer almaktadır.
• İşe iade hakları: 30 işçi ve 6 ay kıdem koşulunu sağlayan işçiler geçersiz fesihte; 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti ve 4 ila 8 aylık işe başlatmama tazminatına ulaşabilir; süreç işe iade davası rehberimizde adım adım açıklanmıştır.
• Kötü niyet tazminatı: İş güvencesi kapsamında olmayan işçinin sözleşmesinin, fesih hakkının kötüye kullanılmasıyla sona erdirilmesi halinde ihbar süresinin 3 katı tutarında ödenir.

Çalışmaya Bağlı Alacaklar

• Ücret alacağı: Ödenmeyen veya eksik ödenen maaşlar. Ücreti 20 gün içinde ödenmeyen işçi çalışmaktan kaçınabilir ve sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir.
• Fazla mesai ücreti: Haftalık 45 saati aşan çalışmaların yüzde 50 zamlı karşılığı; hesaplama ve ispat yolları için fazla mesai hesaplama rehberimizi inceleyebilirsiniz.
• Hafta tatili ücreti: Tatil gününde çalıştırılan işçinin zamlı ücret alacağı.
• UBGT ücreti: Ulusal bayram ve genel tatillerde çalışan işçiye her gün için ödenmesi gereken ilave bir günlük ücret.
• Yıllık izin ücreti: Sözleşme sona erdiğinde kullanılmamış izinlerin son ücret üzerinden karşılığı; ayrıntılar yıllık izin ücreti rehberimizdedir.
• Prim, ikramiye ve sosyal yardımlar: Sözleşme veya işyeri uygulamasıyla kazanılmış düzenli ödemeler.

Fesih Türüne Göre Hak Tablosu

“Diğer alacaklar” sütunu; ücret, fazla mesai, UBGT ve yıllık izin ücretini kapsar ve her senaryoda talep edilebilir. İşverenin haklı feshinin sınırları için tazminatsız işten çıkarma halleri rehberimize bakabilirsiniz.

İşsizlik Maaşı ve SGK Çıkış Kodları

İşsizlik ödeneği; kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalan, son 120 gün hizmet akdine bağlı olan ve son 3 yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödenmiş işçilere bağlanır. Hak; fesihten itibaren 30 gün içinde İŞKUR’a başvuruyla kullanılır. İşverenin SGK’ya bildirdiği işten çıkış kodu, hem işsizlik maaşını hem de dava stratejisini doğrudan etkiler: haklı nedenle işveren feshini gösteren kodlarla yapılan gerçeğe aykırı bildirimler, açılacak davada düzelttirilebilir ve işsizlik ödeneği hakkı geri kazanılabilir. Sigortasız çalıştırılma veya primlerin eksik bildirilmesi halinde ise hizmet tespiti davası gündeme gelir.

Zamanaşımı ve Faiz Tablosu

Arabuluculuk ve Dava Süreci

1. Delil ve hesap hazırlığı: SGK hizmet dökümü, bordrolar, banka kayıtları, mesai belgeleri toplanır; tüm alacak kalemleri brüt-net ayrımıyla hesaplanır.
2. Zorunlu arabuluculuk: Başvuru; karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Görüşmeler genellikle 3 ile 4 hafta içinde tamamlanır. Anlaşma belgesi ilam niteliğindedir.
3. İş mahkemesinde dava: Anlaşmazlık halinde son tutanakla dava açılır; alacaklar bilirkişi raporuyla hesaplanır. Belirsiz alacak davası yoluyla, dava başında tam tutar bilinmeden talepte bulunmak mümkündür.
4. İcra: Kesinleşen ilam veya anlaşma belgesi ilamlı icra yoluyla tahsil edilir.

İbraname ve Bordro İmzalarken Dikkat

Türk Borçlar Kanunu’nun 420. maddesine göre işçilik alacaklarına ilişkin ibranamenin geçerli olabilmesi için; yazılı olması, fesih tarihinden itibaren en az 1 ay geçtikten sonra düzenlenmesi, alacağın türü ve miktarının açıkça yazılması ve ödemenin banka aracılığıyla eksiksiz yapılması gerekir. Bu koşulları taşımayan ibranameler kesin olarak hükümsüzdür; miktar içeren ancak eksik ödemeye dayanan belgeler ise yalnızca makbuz değeri taşır. İşten çıkış evrakı imzalatılırken; boş belge, tarihsiz belge veya okunmadan verilen imza sonradan telafisi güç sonuçlar doğurabilir; imzalamak zorunda kalınan her belgeye ihtirazi kayıt eklenmelidir.

Yargıtay Kararları Işığında İşçilik Alacakları

Sık Sorulan Sorular

Yasal Dayanak

• 4857 sayılı İş Kanunu m. 32-34: Ücret, ücretin ödenmemesi ve çalışmaktan kaçınma hakkı
• 4857 sayılı İş Kanunu m. 41, 46, 47, 59: Fazla mesai, hafta tatili, UBGT ve izin ücreti
• 1475 sayılı İş Kanunu m. 14: Kıdem tazminatı
• 6098 sayılı TBK m. 420: İbraname
• 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu: İşsizlik ödeneği koşulları
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3: Zorunlu arabuluculuk