Yoksulluk Nafakası: Şartlar, Ne Kadar, Nasıl Alınır? 2026
- Yoksulluk Nafakası Nedir? (TMK m. 175)
- Yoksulluk Nafakasının Dört Temel Şartı
- Yoksulluk Kavramı — Yargıtay’ın Tanımı
- Kusur ve Yoksulluk Nafakası İlişkisi
- Yoksulluk Nafakası Ne Kadar? 2026 Miktarlar
- Yoksulluk Nafakası Hesaplama Rehberi
- Ne Zaman ve Nasıl Talep Edilir?
- Yoksulluk Nafakası Süresiz midir?
- Nafakanın Artırılması ve Azaltılması
- Yoksulluk Nafakasının Kaldırılması (Sona Erme Halleri)
- Anlaşmalı Boşanmada Yoksulluk Nafakası
- İştirak Nafakası ile Yoksulluk Nafakası Farkı
- Nafaka Talebi Dilekçesi
- Yoksulluk Nafakası Ödenmezse Ne Olur?
- Yargıtay Kararları
- Sık Sorulan Sorular
- Yasal Dayanak
Yoksulluk Nafakası Nedir? (TMK m. 175)
Yoksulluk nafakası; boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan eşin, diğer eşten talep edebileceği süresiz ekonomik destektir. Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesiyle düzenlenmiştir. Bir Ankara Boşanma Avukatı ile çalışarak bu hakkı doğru aşamada talep etmek, uzun vadeli ekonomik güvence açısından belirleyici önem taşır.
Kanun Metni — TMK m. 175: “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, diğer tarafın daha ziyade kusurlu olmaması şartıyla geçimi için gereken nafakayı isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.”
Bu madde kapsamında dikkat çeken iki temel ilke vardır: birincisi, nafaka yükümlüsünün kusurlu olması gerekmez; ikincisi, talep eden eşin daha fazla kusurlu olmaması yeterlidir. Dolayısıyla eşit kusurlu eşler de bu nafakadan yararlanabilir.
Yoksulluk Nafakasının Dört Temel Şartı
Yoksulluk Nafakasının Dört Temel Şartı
1. Yoksulluğa Düşme Tehlikesi
Boşanma sonucunda talep eden eşin kendi geçimini karşılayacak düzeyde gelir veya mal varlığına sahip olmaması ya da mevcut standartını sürdürememesi.
2. Daha Az ya da Eşit Kusurlu Olma
Nafaka talep eden eşin, boşanma olaylarında karşı taraftan daha ağır kusurlu olmaması. Eşit kusur yeterlidir; tam kusursuzluk aranmaz.
3. Açıkça Talep Edilmesi
Hâkim yoksulluk nafakasına re’sen hükmedemez. Davalı ya da davacı eş tarafından dava sürecinde açıkça talep edilmesi zorunludur.
4. Nafaka Yükümlüsünün Mali Gücü
Nafaka ödemesi istenecek eşin bu ödemeyi yapabilecek ekonomik kapasiteye sahip olması gerekir. Mali gücü olmayan kişiye nafaka yüklenemez.
Kritik Not: Dört şartın tamamının bir arada bulunması gerekir. Özellikle “talep edilmesi” şartı sıklıkla gözden kaçırılmaktadır. Boşanma davasında talep edilmeyen yoksulluk nafakası, kararın kesinleşmesinden itibaren yalnızca 1 yıl içinde ayrı dava ile istenebilir; bu süre geçirilirse hak tamamen düşer.
Yoksulluk Kavramı — Yargıtay’ın Tanımı
Yoksulluk nafakasındaki “yoksulluk” kavramı, günlük dildeki en kötü yoksunluk hali değildir. Yargıtay bu kavramı şu şekilde tanımlamaktadır:
Yargıtay’ın Yoksulluk Tanımı: Boşanma sonucunda geçimini sağlayacak düzeyde düzenli geliri ya da mal varlığı bulunmayan ya da mevcut geliri ile asgari yaşam standardını sürdüremeyecek olan eş yoksulluk içindedir. Yani asgari ücret geliri olan ya da düşük ücretli çalışan eş de yoksulluk nafakası talep edebilir; tam işsizlik ya da muhtaçlık aranmaz.
Bu geniş yorum; çalışıyor olsa bile geliri asgari geçim standardının altında kalan, sosyal güvencesiz çalışan ya da evlilikte ev hanımı olarak çalışmamış olan eşlerin de yoksulluk nafakası talep edebileceği anlamına gelir.
Yoksulluk Nafakası Kim Talep Edebilir?
- Ev hanımı olarak evlilik hayatını sürdüren, işsiz kalan eş
- Asgari ücret ya da düşük gelirle çalışan eş (geliri yaşam standardını karşılamıyorsa)
- Uzun yıllar çalışmadığı için iş piyasasına girme güçlüğü çekecek eş
- Emeklilik maaşı almayan, sosyal güvencesi bulunmayan eş
Dikkat: Yargıtay’ın önemli bir istisnası şudur: İşini kendi isteğiyle bırakan (istifa eden) eş, bu kararı kendi özgür iradesiyle almış olduğundan, yalnızca bu nedene dayanan yoksulluğu için nafaka talep edemez. Yoksulluğun boşanmadan kaynaklanması zorunludur.
Kusur ve Yoksulluk Nafakası İlişkisi
Yoksulluk nafakasında kusur kural şudur: nafaka talep eden eşin, karşı taraftan daha ağır kusurlu olmaması yeterlidir. Eşit kusur da hak doğurur.
| Kusur Durumu | Yoksulluk Nafakası Hakkı |
|---|---|
| Kusursuz eş | Talep edebilir |
| Az kusurlu eş (karşı taraftan daha az) | Talep edebilir |
| Eşit kusurlu her iki eş | Her ikisi de talep edebilir |
| Ağır kusurlu eş (karşı taraftan daha fazla) | Talep edemez |
| Tam kusurlu eş (tek taraflı) | Kesinlikle talep edemez |
Nafaka yükümlüsünün kusuru ise TMK m. 175 uyarınca aranmaz. Yani kusursuz eş bile yoksulluk nafakası ödemek zorunda kalabilir; önemli olan ödeme gücünün bulunmasıdır.
Yoksulluk Nafakası Ne Kadar? 2026 Miktarlar
Yoksulluk nafakasının sabit bir miktarı yoktur; hâkim her davayı somut koşullara göre değerlendirir. 2026 yılı Türkiye uygulamasında genel eğilim şu şekildedir:
Nafaka Yükümlüsünün Net Maaşı
Olası Yoksulluk Nafakası Aralığı
Genel uygulama: net gelirin %15–30’u. Tarafların ekonomik koşullarına göre değişir.
Asgari Ücret (~23.000 TL)
2.500 – 5.000 TL
Her iki eşin de asgari ücretle çalıştığı hallerde nafakaya hükmedilemeyebilir.
30.000 – 50.000 TL Arası
4.500 – 10.000 TL
Evlilik süresi, çocuk sayısı ve yaşam standardı belirleyicidir.
50.000 TL ve Üzeri
Takdir yetkisiyle belirlenir
Yüksek gelirli davalarda nafaka bu aralığı önemli ölçüde aşabilir.
Önemli Not: Bu rakamlar yargı kararlarından derlenen yaklaşık değerlerdir; bağlayıcı değildir. Hâkim tarafların somut ekonomik durumunu, evlilik süresini ve hayat pahalılığını birlikte değerlendirerek takdir yetkisini kullanır.
Yoksulluk Nafakası Hesaplama Rehberi
Mahkeme, yoksulluk nafakası miktarını belirlerken şu faktörleri gözetir:
Nafaka Yükümlüsü Açısından
- Net aylık maaş ve varsa ek gelirleri (kira, serbest meslek vb.)
- SGK kaydı ve Ankara İş Hukuku Avukatı kanalıyla tespit edilebilecek çalışma koşulları
- Varsa diğer nafaka yükümlülükleri (iştirak nafakası vb.)
- Taşınmaz ve araç gibi sabit mal varlıkları
Nafaka Alacaklısı Açısından
- Kendi geliri ve çalışma durumu
- Yaşı ve iş piyasasındaki konumu
- Evlilik süresince ev hanımı olarak çalışmışsa bu dönem
- Aylık zorunlu giderleri ve yaşam standardı
Beklenen aralık: Yoksulluk nafakası için 6.000–12.000 TL; iştirak nafakası ise çocuk başına ayrıca hesaplanır.
Artırım katsayısı: Mahkeme nafakaya hükmederken genellikle ÜFE/TÜFE artış oranında yıllık artış uygulanmasına da karar verebilir.
Ne Zaman ve Nasıl Talep Edilir?
Boşanma Davası Süresince Talep
Yoksulluk nafakası; boşanma dava dilekçesinde ya da tahkikat aşaması tamamlanana kadar davanın herhangi bir aşamasında talep edilebilir. Dilekçeye eklenmesi; hak güvencesi, delil yönetimi ve süreç ekonomisi açısından her zaman önerilir.
Boşanma Kararının Kesinleşmesinden Sonra Talep
Boşanma davasında talep edilmemiş ise boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde ayrı bir yoksulluk nafakası davası açılabilir.
1 Yıllık Hak Düşürücü Süre: Bu süre hak düşürücüdür; ne durur ne kesilir. Süre geçirildiğinde yoksulluk nafakası hakkı tamamen ve geri dönülmez biçimde sona erer. Boşanma kararının kesinleşme tarihi, bu sürenin başlangıç noktasıdır.
Yetkili Mahkeme
Yoksulluk nafakası davaları Aile Mahkemesi‘nde görülür. Yetkili mahkeme; davacı ya da davalının yerleşim yeri mahkemesidir.
Yoksulluk Nafakası Süresiz midir?
Kural olarak yoksulluk nafakası süresizdir. Ancak mahkeme, somut koşulların gerektirdiği hallerde belirli bir süre de belirleyebilir. Örneğin; nafaka alacaklısının yakın gelecekte çalışmaya başlayabileceğine ilişkin somut bir beklenti varsa belirli süreli nafakaya hükmedilebilir.
Süresiz nafakadan önemli bir sonuç çıkar: nafaka, aşağıda belirtilen kaldırılma hallerinden biri gerçekleşmedikçe ömür boyu devam edebilir. Bu nedenle nafaka yükümlüsü tarafından kaldırılma koşullarının takibi büyük önem taşır.
Nafakanın Artırılması ve Azaltılması
Yoksulluk nafakası bağlandıktan sonra sabit kalmaz; değişen koşullara göre artırılabilir veya azaltılabilir.
Artırım Davası
Enflasyon, hayat pahalılığındaki artış ya da nafaka yükümlüsünün gelirindeki belirgin artış; nafakanın artırılması için yeterli gerekçe oluşturur. Yargıtay, yüksek enflasyon dönemlerinde enflasyon farkının tek başına artırım gerekçesi sayılabileceğini kabul etmektedir.
Azaltım Davası
Nafaka yükümlüsünün gelirinin ciddi ölçüde azalması, yeniden evlenmesi ya da başka zorunlu mali yükümlülüklerin doğması halinde nafakanın azaltılması talep edilebilir. Somut değişikliklerin belgelenmesi gerekir.
Yıllık Artış Kararı: Mahkeme nafakaya hükmederken çoğunlukla bir sonraki yıldan itibaren ÜFE ya da TÜFE oranında yıllık artış yapılmasına karar verir. Protokolde artış oranı belirlenmişse o oran uygulanır.
Yoksulluk Nafakasının Kaldırılması
Yoksulluk Nafakasının Kaldırılması (Sona Erme Halleri)
TMK m. 176/3 uyarınca yoksulluk nafakası aşağıdaki hallerde kendiliğinden sona erer ya da mahkeme kararıyla kaldırılır:
Nafaka Alanın Yeniden Evlenmesi
Yoksulluk nafakası alan eşin resmi evlilik yapması halinde nafaka kendiliğinden sona erer; mahkeme kararına gerek yoktur. Nafaka yükümlüsü evlenme cüzdanı fotokopisiyle ilgili icra dairesine ya da mahkemeye başvurarak nafaka yükümlülüğünü sona erdirebilir.
Fiilen Evliymiş Gibi Yaşama (Gayri Resmi Birliktelik)
Nafaka alan eşin evlenmeksizin başka biriyle fiilen evliymiş gibi ortak hayat sürmesi halinde nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır. Bu durumun ispatı için nafaka yükümlüsünün dava açması gerekir. Yargıtay; kısa süreli birliktelikleri yeterli bulmaz; düzenli ve sürekli ortak yaşam aranır.
Yoksulluğun Ortadan Kalkması
Nafaka alan eşin iş bulması, miras alması, diğer bir gelir kaynağı edinmesi ya da ekonomik durumunun asgari geçim standardının üzerine çıkması halinde nafaka yükümlüsü kaldırma davası açabilir. Nafakanın kaldırılabilmesi için yoksulluğun gerçekten ve kalıcı olarak ortadan kalkmış olması gerekir; geçici gelir artışı yeterli değildir.
Haysiyetsiz Hayat Sürme
TMK m. 176/3 uyarınca nafaka alan kişinin haysiyetsiz bir yaşam tarzı sürdürmesi halinde nafaka kaldırılabilir. Yargıtay bu kavramı dar yorumlamakta; toplumun genel ahlak anlayışıyla bağdaşmayan, sürekli ve ısrarcı davranışları kapsamaktadır.
Nafaka Yükümlüsünün veya Alacaklısının Ölümü
Taraflardan birinin vefatı halinde nafaka kendiliğinden sona erer. Nafaka yükümlüsünün ölümü halinde mirasçılar nafakayı sürdürmek zorunda değildir. Nafaka alacaklısının ölümü halinde ise talep etkileri ile birlikte düşer.
Anlaşmalı Boşanmada Yoksulluk Nafakası
Anlaşmalı boşanmada yoksulluk nafakası; taraflarca protokolde serbestçe belirlenebilir. İstenilen tutar yazılabilir, belirli süreyle sınırlandırılabilir ya da her iki taraf açıkça feragat edebilir. Mahkeme miktarı uygun bulmazsa değişiklik talep edebilir.
Kritik Uyarı: Anlaşmalı boşanma protokolünde yoksulluk nafakasından açıkça feragat edilmesi, bu hakkı kalıcı olarak sona erdirir. Sonradan talep etmek mümkün olmaz. Protokol imzalanmadan önce nafaka hakkının değerlendirilmesi hayati önem taşır.
Protokolde yoksulluk nafakasına hiç değinilmezse (ne talep ne de feragat), boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde ayrı dava açılabilir.
İştirak Nafakası ile Yoksulluk Nafakası Farkı
| Özellik | Yoksulluk Nafakası | İştirak Nafakası |
|---|---|---|
| Kimin için | Yoksulluğa düşen eş | Müşterek çocuk |
| Yasal dayanak | TMK m. 175 | TMK m. 182 |
| Kusur koşulu | Daha az kusurlu olma şartı var | Kusur aranmaz |
| Re’sen hüküm | Hayır, talep şart | Evet, re’sen de hükmedilebilir |
| Süresi | Süresiz (koşullar bozulana kadar) | Çocuk 18 yaşına kadar |
| Kim öder | Karşı eş | Velayeti almayan ebeveyn |
| Talep süresi | 1 yıl (boşanma sonrası) | Süre yok (her zaman talep edilebilir) |
Nafaka Talebi Dilekçesi
Yoksulluk nafakası talep dilekçesinde bulunması gereken temel unsurlar:
- Tarafların kimlik bilgileri ve yetkili aile mahkemesi
- Boşanma davasına atıfta bulunulması ya da kesinleşme belgesi (sonradan açılan dava için)
- Nafaka talebinin TMK m. 175’e dayandığının belirtilmesi
- Davacının ekonomik durumunu gösteren belge listesi (gelir belgesi yoksa yokluğunun beyanı, kira sözleşmesi, faturalar)
- Davalının ekonomik durumuna ilişkin mevcut bilgi ve belirtilen deliller
- Talep edilen aylık nafaka miktarı
- Davalının geliri bilinmiyorsa SGK ve vergi kaydı araştırılması talebi
Belirsiz Alacak Davası: Nafaka miktarı dilekçe aşamasında net belirlenemiyorsa HMK m. 107 kapsamında belirsiz alacak davası olarak açılabilir; bu yol bilirkişi sonrası miktarın artırılmasına olanak tanır.
Yoksulluk Nafakası Ödenmezse Ne Olur?
Ödenmemesi halinde nafaka alacaklısı icra takibi başlatabilir ve nafaka borçlusunun maaşına, banka hesabına ya da taşınmaz mal varlığına haciz koyabilir. Nafaka alacakları diğer alacaklara kıyasla öncelikli olarak tahsil edilir. İcra emrine rağmen ödeme yapılmazsa İİK m. 344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsi uygulanabilir. Geçmiş dönem nafaka alacaklarında 5 yıllık zamanaşımı süresi işler.
Yargıtay Kararları
Çalışmayan Erkek de Yoksulluk Nafakası Ödemek Zorundadır
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi; nafaka yükümlüsünün cinsiyetinin değil, ödeme gücünün belirleyici olduğunu hükme bağlamıştır. Çalışmıyor olsa bile mal varlığı bulunan ya da çalışabilecek kapasitede olup çalışmayan erkek eş, yoksulluk nafakası ödemek zorunda bırakılabilir. “Çalışmıyorum, param yok” savunması tek başına yeterli değildir.
Maddi Geliri Olan Kadın da Yoksulluk Nafakası İsteyebilir
Yargıtay’a göre asgari ücret düzeyinde ya da düşük gelirle çalışan kadın, bu gelirin yaşam standardını karşılamaya yetmediğini ispat etmesi halinde yoksulluk nafakası talep edebilir. Çalışıyor olmak tek başına nafaka hakkını ortadan kaldırmaz; belirleyici olan gelirin asgari geçim standardını karşılayıp karşılamadığıdır.
Her İki Eş de Asgari Ücretle Çalışıyorsa Nafaka İstenemez
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi; her iki tarafın da benzer ekonomik koşullarda (örneğin her ikisinin de asgari ücretle çalışması) bulunduğu hallerde yoksulluk nafakasına hükmedilemeyeceğine karar vermiştir. Nafakanın amacı taraflar arasındaki ekonomik dengesizliği gidermek olduğundan, koşulların eşit olduğu durumlarda nafaka söz konusu olmaz.
İşinden İstifa Eden Eş Yoksulluk Nafakası Alamaz
Yargıtay; boşanma davası süresince ya da sonrasında kendi kararıyla işinden istifa eden eşin bu durumu gerekçesiyle yoksulluk nafakası talep edemeyeceğine hükmetmiştir. Yoksulluğun boşanmadan kaynaklanması zorunludur; eşin kendi özgür iradesiyle yarattığı ekonomik güçlük nafaka için yeterli gerekçe oluşturmaz.
Boşanma Davasının Tahkikat Aşamasında Yoksulluk Nafakası Talep Edilebilir
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi; yoksulluk nafakası talebinin yalnızca dava dilekçesinde değil, boşanma davasının tahkikat aşamasına kadar her zaman ileri sürülebileceğini kabul etmiştir. Bu esneklik, davanın ilerleyen aşamalarında ortaya çıkan ekonomik değişikliklere karşı koruma sağlar.
Boşanma Kesinleştikten Sonra 1 Yıl İçinde Dava Açılabilir
Yargıtay; boşanma davasında yoksulluk nafakası talep edilmemiş olması halinde, kararın kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde ayrı nafaka davası açılabileceğini teyit etmiştir. Bu sürenin hak düşürücü nitelik taşıdığını ve kesilmeyeceğini de açıkça karara bağlamıştır.
Fiili Birliktelik İspatında Aranan Koşullar
Yargıtay; nafakanın kaldırılması için ileri sürülen “fiilen evliymiş gibi yaşama” iddiasının ispatında; yalnızca birkaç kez birlikte görülmenin yeterli olmadığını, sürekli ve düzenli ortak yaşamın somut delillerle kanıtlanması gerektiğini hükme bağlamıştır. Kısa süreli ya da aralıklı birliktelik bu kapsamda değerlendirilemez.
Sık Sorulan Sorular
Hem yoksulluk hem iştirak nafakası aynı anda talep edilebilir mi?
Evet. İki nafaka türü birbirinden bağımsızdır. Eş kendi adına yoksulluk nafakası, müşterek çocuk için de iştirak nafakası talep edebilir. Her ikisi aynı boşanma davasına dahil edilebilir; ayrı dilekçelere gerek yoktur.
Nafakadan vazgeçebilir miyim?
Evet, her iki nafaka türünden de açıkça feragat edilebilir. Ancak özellikle yoksulluk nafakasından feragat kararını vermeden önce uzun vadeli ekonomik sonuçları değerlendirmek büyük önem taşır. Anlaşmalı boşanma protokolünde yapılan feragat kesindir ve geri alınamaz.
Ağır kusurlu eşin çocukları için iştirak nafakası ödeme yükümlülüğü var mıdır?
Evet. İştirak nafakasında kusur aranmaz. Boşanmada ağır kusurlu ya da tam kusurlu olan ebeveyn, çocukları için iştirak nafakası ödemek zorundadır. Bu nafaka türü çocuğun hakkıdır; ebeveynin kusur durumundan etkilenmez.
Nafaka miktarının artırılması için her yıl dava açmak gerekir mi?
Hayır. Mahkeme nafakaya hükmederken çoğunlukla yıllık ÜFE/TÜFE oranında artış uygulanması kararı verir; bu durumda her yıl dava açılması gerekmez. Artış kararı yoksa ya da enflasyonun çok üzerinde bir güncelleme isteniyorsa artırım davası açılması gerekir.
Yasal Dayanak
- TMK m. 175: Yoksulluk nafakası — koşullar ve talebin süresi
- TMK m. 176: Nafakanın ödeme biçimi ve sona ermesi
- TMK m. 182: İştirak nafakası
- İİK m. 338: Nafaka alacaklarının icrası
- İİK m. 344: Nafaka ödenmeme durumunda tazyik hapsi
Türk Medeni Kanunu’nun tam metnine Resmî Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) üzerinden, dava takibini UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr) üzerinden yapabilirsiniz.
Adres: Kavaklıdere Mah. Bestekar Sok. No:14/10, Çankaya / Ankara | Tel: +90 312 424 0448 | E-posta: info@avukathilalbesevli.com