Yoksulluk Nafakası Şartları ve Süresiz Nafaka Kararı 2026
Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan eşin, kusuru diğer eşten daha ağır olmamak şartıyla, geçimi için diğer eşten talep edebildiği düzenli ödemedir (TMK m. 175). Hakim bu nafakaya kendiliğinden hükmedemez; açıkça talep edilmesi gerekir ve boşanma kararının kesinleşmesiyle işlemeye başlar.
Önemli güncelleme: Anayasa Mahkemesi, TMK m. 175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Karar 30 Eylül 2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı ve 9 ay sonra yürürlüğe girecek; bu süre içinde mevcut düzenleme uygulanmaya devam eder.
Yoksulluk Nafakası 2026: Şartları, Süresiz Nafaka Kararı ve Kaldırılması
Bu Yazımızda Neler Bulacaksınız
- Yoksulluk Nafakası Nedir?
- Süresiz Nafaka Kaldırıldı mı? AYM’nin 2026 Kararı
- Yoksulluk Nafakası Şartları (TMK m. 175)
- Kusur Durumuna Göre Yoksulluk Nafakası
- Hangi Durumlarda Yoksulluğa Düşülmüş Sayılır?
- Yoksulluk Nafakası Miktarı Nasıl Belirlenir?
- Yoksulluk Nafakası Nasıl ve Ne Zaman Talep Edilir?
- Anlaşmalı Boşanmada Yoksulluk Nafakası
- Yoksulluk Nafakasının Kaldırılması
- Artırım ve İndirim Davası
- Ödenmeyen Yoksulluk Nafakasının Tahsili
- Yargıtay Kararları
- Sıkça Sorulan Sorular
Av. Hilal Beşevli Uğurlu Görüşü
Yoksulluk nafakası dosyalarında sonucu çoğu zaman miktardan önce kusur belirler. Nafaka isteyen eşin kusuru diğer eşten bir derece bile ağır bulunursa, ekonomik durumu ne kadar zor olursa olsun nafaka reddedilir. Bu nedenle yoksulluk nafakası, aslında boşanma dilekçesinin ilk sayfasında, kusur iddialarının ve delillerin doğru kurulmasıyla kazanılır. Anayasa Mahkemesinin süresiz nafaka kararı ise hem nafaka alanlar hem ödeyenler için önümüzdeki aylarda yeni bir hukuki planlama gerektiriyor.
Yoksulluk Nafakası Nedir?
Yoksulluk nafakası, boşanmanın mali sonuçlarından biridir ve evlilik birliği sona erdikten sonra ekonomik açıdan zayıf kalan eşi korumayı amaçlar. Dava süresince ödenen tedbir nafakası boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer; bu tarihten sonra eşin geçimine yönelik ödeme, yoksulluk nafakası olarak devam eder. Çocuk için ödenen iştirak nafakası ise ayrı bir nafaka türüdür ve kusurdan bağımsızdır.
Bu nafaka şahsa bağlı bir haktır; nafaka alacaklısının rızası olmadan başka bir alacakla takas edilemez ve devredilemez. Tüm nafaka türlerinin karşılaştırması için boşanmada nafaka türleri rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Süresiz Nafaka Kaldırıldı mı? AYM’nin 2026 Kararı
Yoksulluk nafakasıyla ilgili en çok aranan soru, süresiz nafakanın kaldırılıp kaldırılmadığıdır. Kısa cevap: Nafaka kurumu kaldırılmadı; yalnızca “süresiz olarak” ibaresi iptal edildi ve iptal henüz yürürlüğe girmedi.
| Konu | Durum |
|---|---|
| Karar | Anayasa Mahkemesi, 04.06.2026, E.2025/156, K.2026/131 |
| İptal edilen | TMK m. 175/1’deki “süresiz olarak” ibaresi |
| Başvuru yolu | Bir Aile Mahkemesinin somut norm denetimi (itiraz) başvurusu |
| Resmî Gazete | 30 Eylül 2026, sayı 33386 |
| Yürürlük | Yayımdan 9 ay sonra; hesaplamaya göre 30 Haziran 2027 |
| Bu süre içinde | TMK m. 175 mevcut haliyle uygulanır |
Anayasa Mahkemesi, boşanma sonrası yoksulluğa düşecek eşi korumanın meşru bir amaç olduğunu kabul etmiş; ancak nafakanın hiçbir ölçüt gözetilmeksizin kategorik olarak süresiz öngörülmesinin nafaka yükümlüsü bakımından ağır bir külfete dönüşebileceğini değerlendirmiştir. İptal, Anayasa’nın 2, 5 ve 17. maddeleri yönünden oyçokluğuyla verilmiş; hukuki boşluk oluşmaması için yürürlük 9 ay ertelenmiştir. Mahkeme aynı ibareyi 2012 yılında Anayasa’ya aykırı bulmamıştı.
Şu an ne yapmalı? Mevcut yoksulluk nafakaları kendiliğinden sona ermez; ödeme yükümlülüğü devam eder ve ödememek icra yaptırımlarına yol açar. Nafaka alacaklıları ve borçluları, yasa koyucunun 9 ay içinde yapacağı yeni düzenlemeyi ve bu düzenlemenin mevcut kararlara nasıl uygulanacağını takip etmelidir. Bu arada TMK m. 176/4 uyarınca, mali durumların değişmesi halinde nafakanın azaltılması veya kaldırılması her zaman istenebilir.
Yoksulluk Nafakası Şartları (TMK m. 175)
Yoksulluk nafakası şartları TMK m. 175’te düzenlenmiştir. Nafakaya hükmedilebilmesi için aşağıdaki dört şartın birlikte bulunması gerekir:
1. Boşanma Yüzünden Yoksulluğa Düşme
Nafaka isteyen eşin, kendi geliri ve malvarlığıyla barınma, beslenme, giyim, sağlık ve ulaşım gibi temel ihtiyaçlarını karşılayamayacak duruma düşmesi gerekir. Yoksulluk, tarafların sosyal ve ekonomik durumu birlikte değerlendirilerek belirlenir.
2. Kusurun Daha Ağır Olmaması
Nafaka isteyen eş kusursuz, az kusurlu veya eşit kusurlu olabilir; ancak boşanmada diğer eşten daha ağır kusurlu olmamalıdır. Nafaka yükümlüsünün kusurlu olması şart değildir.
3. Yükümlünün Ödeme Gücü
Nafaka, yükümlünün mali gücü oranında belirlenir. Yükümlünün kendisinin de yoksul olması halinde nafakaya hükmedilmez; ancak çalışma gücü olan kişinin geliri belgelenmese bile bu şart sağlanmış sayılabilir.
4. Açık Talep
Hakim bu nafakaya resen hükmedemez. Talep, boşanma dilekçesinde veya yargılama sırasında ya da kesinleşmeden sonra 1 yıl içinde ayrı davayla ileri sürülmelidir. Talep edilen miktardan fazlasına karar verilemez.
Bu nafaka yalnızca resmi evlilikten doğar; resmi nikah olmaksızın birlikte yaşayan kişiler arasında böyle bir talep söz konusu olmaz. Ayrıca evliliğin butlan kararıyla sona ermesi halinde de iyi niyetli eş yönünden boşanmaya ilişkin hükümler kıyasen uygulanabilir.
Kusur Durumuna Göre Yoksulluk Nafakası
| Nafaka İsteyen Eşin Kusuru | Nafaka Hakkı | Maddi ve Manevi Tazminat |
|---|---|---|
| Kusursuz | İsteyebilir | İsteyebilir |
| Az kusurlu | İsteyebilir | İsteyebilir |
| Eşit kusurlu | İsteyebilir | İsteyemez |
| Ağır kusurlu | İsteyemez | İsteyemez |
| Tam kusurlu | İsteyemez | İsteyemez |
Bu tablo, nafaka ile tazminat arasındaki temel farkı gösterir: Tazminat için daha az kusurlu olmak gerekirken, nafaka için daha ağır kusurlu olmamak yeterlidir. Kusur tespiti ve tazminat ilişkisi için boşanmada maddi ve manevi tazminat, kusurun hangi delillerle ispatlandığı için çekişmeli boşanma davası yazılarımızı inceleyebilirsiniz.
Cinsiyet ayrımı yoktur: TMK m. 175 “eş” ifadesini kullanır. Şartları taşıyan erkek eş de kadın eşten bu nafakayı isteyebilir. Erkeğin nafaka yükümlülüğünün sona erdiği haller için erkek hangi hallerde nafaka ödemez yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi Durumlarda Yoksulluğa Düşülmüş Sayılır?
Yoksulluk, mutlak sefalet anlamına gelmez. Yargıtay, kişinin kendi çalışması veya malvarlığıyla barınma, beslenme, giyim, sağlık, ulaşım ve kültürel ihtiyaçlarını makul ölçüde karşılayamamasını yeterli görür. Uygulamada sık karşılaşılan durumlar şunlardır:
| Durum | Mahkemenin Genel Yaklaşımı |
|---|---|
| Evlilik boyunca ev hanımı olarak yaşamış, mesleği ve geliri olmayan eş | Kural olarak yoksulluğa düşmüş sayılır |
| Kısmi süreli veya mevsimlik işte çalışan, düzenli geliri olmayan eş | Gelirin süreklilik ve yeterliliği incelenir; çoğu zaman yoksul kabul edilir |
| Kira geliri veya mal varlığı geçimine yeten eş | Kural olarak yoksul sayılmaz |
| Düzenli ve sürekli bir işte çalışan, geçimini sağlayabilen eş | Kural olarak yoksul sayılmaz |
| Emekli aylığı alan eş | Aylığın miktarı, kira ve sağlık giderleriyle birlikte değerlendirilir |
| Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle çalışamayan eş | Çalışma gücünün kaybı yoksulluk değerlendirmesinde belirleyici olur |
Önemli ayrım: Yoksulluk, boşanma ile nedensellik bağı içinde olmalıdır. Evlilik süresince de geliri olmayan bir eşin boşanmayla birlikte eşinin gelirinden yararlanamayacak olması bu bağı kurar. Buna karşılık nafaka isteyen eşin çalışabilir durumda olup bilerek çalışmaktan kaçınması, hakimin takdirinde aleyhe değerlendirilebilir.
Yoksulluk Nafakası Miktarı Nasıl Belirlenir?
Kanunda sabit bir oran veya formül yoktur. Hakim, mahkemenin kolluk aracılığıyla yaptırdığı sosyal ve ekonomik durum araştırması (SED raporu) ve dosyadaki belgeler üzerinden hakkaniyete göre karar verir. Başlıca ölçütler şunlardır:
- Nafaka isteyen eşin ihtiyaçları: Kira, faturalar, sağlık giderleri, yaşı ve çalışma gücü,
- Yükümlünün geliri ve malvarlığı: Maaş, kira geliri, ticari kazanç, bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler,
- Evlilik süresince alışılan yaşam düzeyi,
- Evliliğin süresi ve eşin bu sürede çalışma hayatından uzak kalıp kalmadığı.
Nafaka aylık irat şeklinde bağlanabileceği gibi, TMK m. 176/1 uyarınca tarafların durumuna göre toptan ödeme şeklinde de belirlenebilir. Hakim, tarafların istemi üzerine nafakanın gelecek yıllarda hangi oranda artacağını da kararda gösterebilir. Miktarın belirlenmesine ilişkin ayrıntılar nafaka miktarı nasıl belirlenir yazımızda yer almaktadır.
Yoksulluk Nafakası Nasıl ve Ne Zaman Talep Edilir?
Boşanma dilekçesinde talep
En güvenli yol, talebin boşanma dava dilekçesinde veya cevap dilekçesinde aylık tutarıyla birlikte açıkça yazılmasıdır. Talep, yargılama devam ettiği sürece de ileri sürülebilir.
Boşanmadan sonra ayrı dava
Boşanma davasında istenmeyen nafaka, TMK m. 178 uyarınca kararın kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde Aile Mahkemesinde açılacak ayrı bir davayla istenebilir.
Delillerin hazırlanması
Gelir ve gider belgeleri, kira sözleşmesi, sağlık raporları, SGK hizmet dökümü ve kusuru gösteren tanık ve belgeler dosyaya sunulur.
Karar ve başlangıç tarihi
Nafaka, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren işler; dava tarihinden başlatılması Yargıtay tarafından bozma sebebi sayılmaktadır.
Ayrı açılan nafaka davasında 2026 yılı için 732 TL başvurma harcı ile bir yıllık nafaka tutarı üzerinden hesaplanan nispi harcın dörtte biri peşin olarak yatırılır. Bu tür davalar SED araştırmasının süresine bağlı olarak ortalama 4-8 ayda sonuçlanır.
Anlaşmalı Boşanmada Yoksulluk Nafakası
Anlaşmalı boşanma davasında eşe bağlanacak nafaka protokolle serbestçe düzenlenir; kusur araştırması yapılmaz. Protokolde nafakanın aylık tutarı, ödeme günü, başlangıç tarihi ve yıllık artış oranı yazılmalı ya da nafakadan açıkça feragat edildiği belirtilmelidir.
Feragat geri alınamaz: Protokolde nafakadan feragat eden eş, boşanma kesinleştikten sonra koşulları ne kadar ağırlaşırsa ağırlaşsın bu nafakayı kural olarak yeniden isteyemez. Protokol maddelerinin nasıl yazılacağı için anlaşmalı boşanma protokolü rehberimize bakabilirsiniz.
Yoksulluk Nafakasının Kaldırılması
TMK m. 176/3 ve 176/4, nafakanın sona erdiği halleri ikiye ayırır: bazı hallerde nafaka kendiliğinden sona erer, bazı hallerde ise mahkeme kararıyla kaldırılır.
| Sona Erme Hali | Nasıl Sona Erer? |
|---|---|
| Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi | Kendiliğinden, evlenme tarihinden itibaren |
| Taraflardan birinin ölümü | Kendiliğinden |
| Alacaklının evlenmeden fiilen evli gibi yaşaması | Mahkeme kararıyla kaldırılır |
| Alacaklının yoksulluğunun ortadan kalkması (düzenli iş, miras, emeklilik) | Mahkeme kararıyla kaldırılır |
| Alacaklının haysiyetsiz hayat sürmesi | Mahkeme kararıyla kaldırılır |
| Yükümlünün ödeme gücünü kaybetmesi | Mahkeme kararıyla azaltılır veya kaldırılır |
Nafakanın kaldırılması davası, nafaka yükümlüsü tarafından Aile Mahkemesinde açılır. Fiili birlikteliğin ispatında tanık, komşu beyanları, adres kayıtları ve sosyal medya paylaşımları; yoksulluğun ortadan kalktığının ispatında SGK kayıtları ve tapu kayıtları kullanılır. Kaldırma kararı kesinleşene kadar nafaka ödenmeye devam edilmelidir.
Artırım ve İndirim Davası
TMK m. 176/4 uyarınca tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi halinde nafaka artırılabilir veya azaltılabilir. Enflasyon karşısında erimiş nafaka için alacaklı nafaka artırım davası açabilir; yükümlü ise gelirinin düşmesi, emekli olması veya yeni bakım yükleri doğması halinde indirim isteyebilir. Kararda TÜFE oranında yıllık artış öngörülmüşse, artış ayrıca dava açmadan uygulanır.
Gelirdeki değişiklik çoğu zaman iş kaybı, işten çıkarılma veya emeklilik gibi iş hukuku olaylarından kaynaklanır; bu durumda Ankara İş Hukuku Avukatı desteğiyle gelir belgelerinin doğru hazırlanması davanın sonucunu belirler.
Ödenmeyen Yoksulluk Nafakasının Tahsili
Nafaka kararı ilamlı icra yoluyla takibe konulur; borçlunun maaşına ve malvarlığına haciz konulabilir. İcra takibinden sonra işleyen nafakayı ödemeyen borçlu hakkında, alacaklının şikayeti üzerine İcra ve İflas Kanunu m. 344 uyarınca 3 aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir. İlama dayalı nafaka alacakları 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Ayrıntılar için nafaka ödememe cezası yazımızı inceleyebilirsiniz.
Yoksulluk nafakası boşanma dilekçesinin ilk sayfasında kazanılır veya kaybedilir. Kusur iddialarının eksik kurulması, nafakanın talep edilmemesi, protokolde verilen bir feragat veya 1 yıllık sürenin kaçırılması; telafisi mümkün olmayan bir gelir kaybına dönüşebilir. Süresiz nafaka kararının yürürlüğe gireceği dönemde ise hem nafaka alanların hem ödeyenlerin haklarını yeniden planlaması gerekecek.
Nafaka talebinizi, kaldırma veya indirim davanızı doğru stratejiyle yürütmek için Ankara Aile Hukuku Avukatı Av. Hilal Beşevli Uğurlu ile iletişime geçebilirsiniz. Boşanmanın tüm süreçleri için Ankara Boşanma Avukatı sayfamızı da ziyaret edebilirsiniz.
Yargıtay Kararları
Daha ağır kusurlu eşe yoksulluk nafakası verilemez
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, nafaka isteyen eşin kusurunun diğer eşten daha ağır olması halinde, ekonomik durumu ne olursa olsun nafaka talebinin reddedilmesi gerektiğini; eşit kusurlu eş lehine ise şartları varsa nafakaya hükmedilebileceğini kabul etmektedir.
Yoksulluk nafakası kesinleşme tarihinden başlar
Yargıtay, nafakanın başlangıç tarihinin boşanma hükmünün kesinleştiği tarih olması gerektiğini; dava tarihinden itibaren nafakaya hükmedilmesini bozma sebebi saymaktadır.
Düzenli gelir elde eden eş yoksul sayılmaz
Yerleşik içtihada göre düzenli ve sürekli bir işte çalışarak geçimini sağlayabilecek düzeyde gelir elde eden eş kural olarak yoksulluğa düşmüş sayılmaz; gelirin düzensizliği ve eşin giderleri ise ayrıca değerlendirilir.
Fiili birliktelik nafakanın kaldırılması sebebidir
Yargıtay, nafaka alacaklısının evlenmeden bir başkasıyla evli gibi yaşadığının tanık ve diğer delillerle ispatlanması halinde TMK m. 176/3 uyarınca nafakanın kaldırılması gerektiğini kabul etmektedir.
Talepten fazlasına hükmedilemez
Bu nafaka talebe bağlı olduğundan, Yargıtay hakimin talep edilen miktarı aşacak şekilde nafakaya hükmetmesini taleple bağlılık ilkesine aykırı bulmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Süresiz nafaka kaldırıldı mı?
Anayasa Mahkemesi 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla TMK m. 175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı ve yayımdan 9 ay sonra yürürlüğe girecek. Bu süre içinde TMK m. 175 mevcut haliyle uygulanır; yoksulluk nafakası kurumu kaldırılmadı, yalnızca süresiz olma niteliği iptal edildi.
Yoksulluk nafakası şartları nelerdir?
TMK m. 175’e göre dört şart aranır: nafaka isteyen eşin boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması, kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması, nafaka yükümlüsünün ödeme gücünün bulunması ve nafakanın açıkça talep edilmesi. Nafaka yükümlüsünün kusurlu olması gerekmez.
Eşit kusurlu eş yoksulluk nafakası alabilir mi?
Evet. Kanun nafaka isteyen eşin kusurunun daha ağır olmamasını arar. Eşit kusurlu eş, yoksulluğa düşme şartı da varsa yoksulluk nafakası alabilir; ancak eşit kusurlu eş maddi ve manevi tazminat isteyemez.
Asgari ücretle çalışan eş yoksulluk nafakası alabilir mi?
Somut olaya göre değişir. Yargıtay, düzenli ve sürekli bir işte çalışarak kendi geçimini sağlayabilecek düzeyde gelir elde eden eşi kural olarak yoksul saymaz. Gelirin düzensiz olması, kira ve bakım yükleri ile evlilik süresince alışılan yaşam düzeyi birlikte değerlendirilerek karar verilir.
Yoksulluk nafakası ne zaman başlar?
Yoksulluk nafakası boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Dava süresince ise tedbir nafakası ödenir; boşanma kesinleşince tedbir nafakası sona erer ve yoksulluk nafakası başlar.
Boşanmadan sonra yoksulluk nafakası istenebilir mi?
Evet. Boşanma davasında talep edilmeyen yoksulluk nafakası, TMK m. 178 uyarınca boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde ayrı bir davayla istenebilir. Bu süre geçirilirse talep zamanaşımı nedeniyle reddedilebilir.
Yoksulluk nafakası hangi durumlarda kaldırılır?
Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesiyle veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden sona erer. Alacaklının evlenmeden fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde ise mahkeme kararıyla kaldırılır; mali durumların değişmesi halinde azaltılabilir.
Türk Medeni Kanunu m. 175-178 metnine mevzuat.gov.tr (TMK – Kanun No: 4721), Anayasa Mahkemesinin iptal kararına ise 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete üzerinden ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Bilgiler 1 Ekim 2026 itibarıyla günceldir.