Sürekli İş Göremezlik Tazminatı 2026: Şartlar, Oran ve Hesaplama
Sürekli iş göremezlik tazminatı, iş kazası, meslek hastalığı veya trafik kazası sonucu çalışma gücünü kalıcı olarak kaybeden kişinin gelecekteki kazanç kaybının karşılığıdır. Dayanağı Türk Borçlar Kanununun 54. maddesidir.
Hesap, gerçek gelir ve bakiye ömür üzerinden bulunan zarara iş göremezlik oranı ve kusur oranının uygulanmasıyla yapılır. Ardından SGK gelirinin peşin sermaye değeri mahsup edilir. SGK geliri için en az yüzde 10 kayıp aranır. Tazminat davasında ise oran eşiği bulunmaz.
Bu Yazımızda Neler Bulacaksınız
- Sürekli İş Göremezlik Tazminatı Nedir?
- Geçici ve Sürekli İş Göremezlik Tazminatı Farkı
- Tazminatın Şartları
- İş Göremezlik Oranı Nasıl Belirlenir?
- Sürekli İş Göremezlik Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
- SGK Geliri, Peşin Sermaye Değeri ve Mahsup
- İş Kazası ve Trafik Kazası Dosyalarında Yol Ayrımı
- Çocuklar, Ev Hanımları ve Geliri Düşmeyenler
- Dava Süreci, Mahkeme ve Zamanaşımı
- Yargıtay Kararları
- Sıkça Sorulan Sorular
Av. Hilal Beşevli Uğurlu Görüşü
Bu dosyalarda en sık karşılaştığım sorun raporun erken alınmasıdır. Tedavi sürmekte iken düzenlenen rapor gerçek kaybı göstermez ve tazminatı düşürür. İkinci kritik nokta hangi yönetmeliğe göre değerlendirme yapıldığıdır. Olay tarihiyle rapor tarihi arasında mevzuat değişmişse bu husus mutlaka denetlenmelidir. Gelir belgelerinin erken toplanmasını da öneririm.
Sürekli İş Göremezlik Tazminatı Nedir?
Sürekli iş göremezlik tazminatı, bir olay sonucunda çalışma gücünü kalıcı olarak kaybeden kişinin gelecekteki kazanç kaybının karşılığıdır. Dayanağı Türk Borçlar Kanununun 54. maddesidir.
Tazminat üç kaynaktan doğabilir. Bunlar iş kazası, meslek hastalığı ve trafik kazasıdır. Hukuki dayanak değişse de hesap mantığı aynıdır.
- İş kazası: İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğünü yerine getirmediği oranda sorumludur.
- Meslek hastalığı: İşin niteliğinden kaynaklanan kalıcı sağlık kaybı aynı sonucu doğurur.
- Trafik kazası: Sürücü, araç işleteni ve zorunlu mali sorumluluk sigortası birlikte sorumludur.
Tazminatın konusu geçmiş değil gelecektir. Kişi olaydan sonra aynı işte çalışmaya devam etse bile tazminat hakkı doğar. Çünkü aynı işi daha fazla çaba harcayarak yapmak başlı başına bir kayıptır.
İş kazası kaynaklı taleplerin bütünü için iş kazası tazminatı yazımıza bakabilirsiniz.
Geçici ve Sürekli İş Göremezlik Tazminatı Farkı
İki kalem sık karıştırılır. Oysa hesap yöntemleri tamamen farklıdır.
| Ölçüt | Geçici İş Göremezlik | Sürekli İş Göremezlik |
|---|---|---|
| Dönem | Olaydan iyileşmeye kadar | İyileşmeden bakiye ömrün sonuna kadar |
| Kayıp oranı | Tam kayıp sayılır | İş göremezlik oranı kadar kayıp sayılır |
| SGK ödemesi | Geçici iş göremezlik ödeneği | Sürekli iş göremezlik geliri |
| Mahsup | Ödenek bu kalemden düşülür | Gelirin peşin sermaye değeri düşülür |
| Ölçü | Rapor süresindeki ücret kaybı | Gelecekteki kazanç kaybı |
İki dönem birbirinin üzerine binmez. Sürekli dönem, geçici dönemin bittiği tarihte başlar. İyileşme tarihi tıbbi belgelerle saptanır.
Uygulamada sık yapılan hata budur. Rapor süresi sürekli dönem hesabına da eklenirse aynı zarar iki kez hesaplanır. Bilirkişi raporu bu yönden mutlaka kontrol edilmelidir.
Tazminatın Şartları
Hukuka aykırı bir olay bulunmalı
İş kazası, meslek hastalığı veya trafik kazası niteliğinde bir olay gerçekleşmiş olmalıdır.
Kalıcı beden gücü kaybı doğmalı
Kayıp sağlık kurulu raporuyla belgelenmelidir. Geçici rahatsızlıklar bu kaleme girmez.
İlliyet bağı kurulmalı
Kalıcı kayıp ile olay arasında doğrudan nedensellik bulunmalıdır.
Karşı tarafın kusuru saptanmalı
Kusur oranı bilirkişi raporuyla belirlenir ve tazminat bu oranda hükmedilir.
Zararın tam olarak doğmuş olması şart değildir. Gelecekte ortaya çıkacak kayıplar da bugünden hesaplanır ve talep edilir.
İş Göremezlik Oranı Nasıl Belirlenir?
İş göremezlik oranı, tazminat tutarını doğrudan belirleyen çarpandır. İş göremezlik oranı yetkili sağlık kurulu raporuyla saptanır.
Hangi mevzuatın uygulanacağı dosyanın türüne göre değişir. Bu ayrım uygulamada çok sayıda bozma sebebi oluşturur.
| Dosya Türü | Esas Alınan Düzenleme | Rapor Veren |
|---|---|---|
| İş kazası ve meslek hastalığı | Meslekte kazanma gücü kaybı oranı tespitine ilişkin yönetmelik | SGK sağlık kurulu veya yetkili hastane |
| Trafik kazası ve genel bedensel zarar | Erişkinler için engellilik değerlendirmesi hakkında yönetmelik | Yetkili hastane sağlık kurulu veya Adli Tıp |
| Oranın uygulanacağı tarih | Olay tarihinde yürürlükte olan yönetmelik | Mahkeme denetler |
Rapor tek başına yeterli sayılmaz. Mahkeme raporun yönteme uygunluğunu da denetler. Raporda şu unsurlar aranır:
- Hangi yönetmeliğe göre düzenlendiği açıkça yazılmalıdır.
- Olay tarihi ve iyileşme tarihi belirtilmelidir.
- Kayıp oranı, kişinin mesleği dikkate alınarak hesaplanmalıdır.
- Birden fazla organ etkilenmişse balans yöntemi uygulanmalıdır.
- Sürekli bakıma muhtaçlık varsa ayrıca değerlendirilmelidir.
Yüzde 10 eşiği yanlış biliniyor. Bu sınır yalnızca SGK’nın gelir bağlaması için geçerlidir. Tazminat davasında alt sınır yoktur. Yüzde 4 oranında kalıcı kayıp için bile dava açılabilir.
Sürekli İş Göremezlik Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Sürekli iş göremezlik tazminatı hesabı aktüerya bilirkişisi tarafından yapılır. Amaç, ömür boyu sürecek kaybın bugünkü değerini bulmaktır.
Hesapta kullanılan veriler şunlardır:
- Bakiye ömür: TRH 2010 yaşam tablosundan bulunur. Eski PMF 1931 tablosuna dayanan raporlar itiraza açıktır.
- Gerçek gelir: Bordro, banka kayıtları ve meslek odası verileriyle ispatlanır.
- Aktif dönem: Olay tarihinden 60 yaşa kadar olan çalışma dönemidir.
- Pasif dönem: 60 yaştan bakiye ömrün sonuna kadar sürer ve asgari ücret üzerinden hesaplanır.
- İskonto: Gelecek kazançlar bugünkü değere indirgenir. Uygulamada artış ve iskonto oranları birlikte işletilir.
Adımlar sırayla uygulanır. Aşağıdaki tablo yöntemi sayısal bir örnek üzerinden gösterir.
| Adım | İşlem | Tutar |
|---|---|---|
| 1 | Aktif dönem zararı (45 yaş, net 35.000 TL, 15 yıl) | 6.300.000 TL |
| 2 | Pasif dönem zararı (60 yaş sonrası, asgari ücret) | 3.700.000 TL |
| 3 | Toplam zarar | 10.000.000 TL |
| 4 | İş göremezlik oranı uygulanır (yüzde 25) | 2.500.000 TL |
| 5 | Kusur oranı uygulanır (yüzde 70) | 1.750.000 TL |
| 6 | SGK gelirinin peşin sermaye değeri düşülür | 350.000 TL |
| 7 | Hükmedilecek maddi tazminat | 1.400.000 TL |
Rakamlar yalnızca yöntemi göstermek içindir. Gerçek sonuç yaşa, gelire, bakiye ömre ve iskonto oranına göre değişir. İnternetteki sürekli iş göremezlik ödeneği hesaplama robotları yalnızca SGK ödemesini gösterir. Mahkemenin hükmedeceği tazminatı vermez.
Gelirin ispatı tutarı belirleyen en kritik aşamadır. Bordroda asgari ücret görünen kişiler için banka kayıtları ve tanık beyanları öne çıkar. Benzer bir ispat sorunu fazla mesai ücreti ve hizmet tespiti davası dosyalarında da yaşanır.
SGK Geliri, Peşin Sermaye Değeri ve Mahsup
SGK, meslekte kazanma gücü kaybı en az yüzde 10 olan sigortalıya gelir bağlar. Dayanağı 5510 sayılı Kanunun 19. maddesidir.
Gelir oranı
Sürekli tam iş göremezlikte aylık kazancın yüzde 70’i esas alınır. Kısmi kayıpta bu tutar oranla çarpılır.
Bakım gereği
Kişi başkasının sürekli bakımına muhtaçsa oran yüzde 100 üzerinden uygulanır.
Süre
Gelir ömür boyu ödenir ve her yıl artış oranında güncellenir. Çalışmaya devam etmek geliri kesmez.
Ölüm hali
Gelir alan kişi vefat ederse hak sahiplerine ölüm geliri bağlanabilir.
Aynı zarar iki kez tazmin edilemez. Bu nedenle bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri hesaplanan maddi tazminattan düşülür. Mahsup yalnızca maddi tazminat için geçerlidir ve manevi tazminata uygulanmaz.
Mahsup sınırsız değildir. Yalnızca sorumlu taraftan rücu edilebilecek kısım indirilebilir. SGK’nın rücu hakkı olmayan ödemeleri tazminattan düşülmez. Kurumun rücu hakkı 5510 sayılı Kanunun 21. maddesinde düzenlenmiştir.
Geçici dönem için ödenen ödenek de ayrıca mahsup edilir. İşveren rapor süresinde ücretin tamamını ödemişse bu kalem için kayıp doğmaz.
İş Kazası ve Trafik Kazası Dosyalarında Yol Ayrımı
Hesap yöntemi aynı olsa da usul kuralları ayrışır. Trafik kazası sürekli iş göremezlik tazminatı talebinde izlenecek yol farklıdır.
| Konu | İş Kazası | Trafik Kazası |
|---|---|---|
| Sorumlu | İşveren ve varsa alt işveren | Sürücü, araç işleteni ve sigorta şirketi |
| Görevli mahkeme | İş Mahkemesi | Asliye Ticaret Mahkemesi |
| Ön başvuru | Aranmaz | Sigortaya yazılı başvuru zorunludur |
| Bekleme süresi | Yok | Başvurudan sonra 15 iş günü |
| Alternatif yol | Yok | Sigorta Tahkim Komisyonu |
| Zamanaşımı | 10 yıl | 2 yıl ve her halde 10 yıl |
| Arabuluculuk | Dava şartı değildir | Ticari dava olduğundan dava şartıdır |
Servis aracıyla yaşanan kazalar her iki niteliği birden taşır. Bu dosyalarda hem işverene hem sigortaya başvurulabilir. Ancak aynı zarar iki kez tahsil edilemez.
Sigortanın sorumluluğu poliçedeki teminat limitiyle sınırlıdır. Limiti aşan kısım için araç işletenine gidilir. Ayrıntılar için trafik kazası sigorta ödemeleri, trafik kazasında maddi manevi tazminat ve yaralamalı trafik kazası yazılarımıza bakabilirsiniz.
Çocuklar, Ev Hanımları ve Geliri Düşmeyenler
Kazanç kaybı her dosyada bordroyla ispatlanmaz. Uygulamada üç özel durum öne çıkar.
Çocuklar
18 yaşından küçükler için kazanç kaybı 18 yaşından itibaren asgari ücret üzerinden hesaplanır. Öncesi için tedavi ve bakıcı gideri istenir.
Ev hanımları
Ev içi emek ekonomik değer sayılır. Hesap asgari ücret üzerinden yapılır.
Geliri düşmeyenler
Maaş aynı kalsa bile güç kaybı tazminatı istenebilir. Fazla çaba harcamak kayıp sayılır.
Emekliler
Emeklilik geliri tazminatı ortadan kaldırmaz. Hesap pasif dönem esaslarına göre yapılır.
Maluliyet sonradan ağırlaşırsa ek dava yolu açıktır. Yeni rapor, artan kayıp için yeni bir talep hakkı doğurur. Bu halde zamanaşımı yeni raporun tarihinden işler.
Dava Süreci, Mahkeme ve Zamanaşımı
Zararın tutarı başlangıçta bilinemediği için dava çoğunlukla belirsiz alacak davası olarak açılır. Rapor geldikten sonra talep artırılır.
Belgelerin toplanması
Kaza tespit tutanağı, SGK dosyası, hastane kayıtları ve gelir belgeleri hazırlanır.
Maluliyet raporunun alınması
Tedavi tamamlanmadan rapor alınmaz. Erken alınan rapor gerçek kaybı yansıtmaz.
Kusur incelemesi
Olayın oluş biçimi bilirkişi heyetince değerlendirilir ve kusur dağılımı belirlenir.
Aktüerya hesabı
Maluliyet ve kusur oranları hesaba işlenir. SGK mahsubu bu aşamada yapılır.
Talep artırımı ve karar
Hesap raporuna göre talep artırılır ve mahkeme karar verir.
Zamanaşımı iş kazalarında 10 yıldır. Olay suç oluşturuyorsa ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır. Süre, maluliyet oranının kesinleştiği son rapor tarihinden işlemeye başlar.
Bu dosyalarda sonucu belirleyen üç rapor vardır. Maluliyet, kusur ve hesap raporuna süresinde itiraz edilmezse sonuç büyük ölçüde kesinleşir. İtiraz dilekçesinin somut teknik gerekçeler içermesi gerekir.
Sürekli iş göremezlik tazminatı sürecinizi değerlendirmek için Ankara İş Hukuku Avukatı Av. Hilal Beşevli Uğurlu ile görüşebilirsiniz. Tüm hukuki süreçleriniz için Ankara Avukat sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Yargıtay Kararları
Olay tarihinde yürürlükte olan yönetmelik uygulanır
Yargıtay, maluliyet oranının olay tarihinde yürürlükte bulunan yönetmelik hükümlerine göre belirlenmesi gerektiğini kabul etmektedir. Sonraki tarihli yönetmeliğe dayanan rapor bozma sebebi sayılmaktadır.
TRH 2010 yaşam tablosu esas alınır
Yargıtay uygulamasında bakiye ömür, güncel yaşam tablosundan belirlenir. Eski PMF 1931 tablosuna dayanan hesap raporları denetime elverişli bulunmamaktadır.
Gelir kaybı olmasa bile tazminat istenebilir
Yargıtay, beden gücü kaybının kendisini zarar olarak kabul etmektedir. Kişi aynı işte aynı ücretle çalışmaya devam etse bile artan çaba karşılığında tazminata hükmedilmektedir.
Pasif dönem asgari ücret üzerinden hesaplanır
Yargıtay, çalışma yaşamının sona erdiği dönem için hesabın asgari ücret üzerinden yapılması gerektiğini kabul etmektedir. Bu dönemde asgari geçim indirimi hesaba dahil edilmemektedir.
SGK gelirinin ilk peşin sermaye değeri mahsup edilir
Yargıtay, Kurumca bağlanan sürekli iş göremezlik gelirinin tahsis tarihindeki ilk peşin sermaye değerinin maddi tazminattan düşülmesini aramaktadır. Mahsup manevi tazminat bakımından uygulanmaz.
Maluliyet ağırlaşırsa ek dava açılabilir
Yargıtay, sağlık durumunun sonradan kötüleşmesi halinde artan zarar için yeni dava açılabileceğini kabul etmektedir. Önceki davada verilen karar bu talep bakımından kesin hüküm oluşturmaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Sürekli iş göremezlik tazminatı nasıl hesaplanır?
Önce kişinin gerçek net geliri ve bakiye ömrü belirlenir. Aktif ve pasif dönem kazançları bugünkü değere indirgenir. Bulunan toplam zarara iş göremezlik oranı uygulanır. Ardından iş göremezlik oranıyla birlikte kusur oranı da işlenir. Son olarak SGK gelirinin peşin sermaye değeri mahsup edilir.
Sürekli iş göremezlik için yüzde kaç gerekir?
SGK’nın sürekli iş göremezlik geliri bağlaması için meslekte kazanma gücü kaybının en az yüzde 10 olması gerekir. Tazminat davası için ise böyle bir alt sınır yoktur. Yüzde 10’un altındaki oranlarda da işverene veya sigortaya karşı dava açılabilir.
Sürekli iş göremezlik ödeneği nasıl alınır?
Önce olayın SGK tarafından iş kazası veya meslek hastalığı olarak kabul edilmesi gerekir. Tedavi tamamlandıktan sonra SGK sağlık kuruluna sevk yapılır. Kurul meslekte kazanma gücü kaybı oranını belirler. Oran yüzde 10 ve üzerindeyse gelir bağlanır ve ödeme aylık olarak yapılır.
Sürekli iş göremezlik geliri alanların hakları nelerdir?
Gelir ömür boyu ödenir ve her yıl güncellenir. Kişi çalışmaya devam edebilir, gelir kesilmez. Vefat halinde hak sahiplerine ölüm geliri bağlanabilir. Ayrıca işverene karşı karşılanmayan zarar için tazminat davası açma hakkı saklıdır.
Geçici iş göremezlik tazminatı nedir?
Olay tarihinden iyileşmeye kadar geçen dönemde oluşan kazanç kaybının karşılığıdır. Bu dönemde kişi tamamen çalışamaz kabul edilir ve maluliyet oranıyla çarpılmaz. SGK’nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneği bu kalemden düşülür.
Trafik kazası sürekli iş göremezlik tazminatı nasıl istenir?
Önce zorunlu mali sorumluluk sigortasına yazılı başvuru yapılır. Sigorta 15 iş günü içinde ödeme yapmazsa dava veya tahkim yolu açılır. Görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Teminat limitini aşan kısım için sürücü ve araç işletenine başvurulur.
18 yaşından küçükler için sürekli iş göremezlik tazminatı hesaplanır mı?
Evet. Çocuğun kazanç kaybı kural olarak 18 yaşından itibaren asgari ücret üzerinden hesaplanır. 18 yaşından önceki dönem için kazanç kaybı kabul edilmez. Ancak bakıcı gideri ve tedavi masrafları bu dönem için de istenebilir.
Sürekli iş göremezlik gelirini düzenleyen 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu metnine mevzuat.gov.tr (5510 sayılı Kanun), tazminat kalemlerinin dayanağı için mevzuat.gov.tr (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu) metnine ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Bilgiler 27 Ekim 2026 itibarıyla günceldir.