Nafaka Davası 2026: Nafaka Türleri, Miktarı ve Tahsili
Nafaka davası, boşanma veya ayrılık nedeniyle ekonomik zorluğa düşecek eşin ve müşterek çocukların geçimini güvence altına almak için Aile Mahkemesinde açılan davadır. Nafaka, tarafların iradesine bırakılmış bir alacak değil, zayıf durumdaki eşi ve çocuğu koruyan kamu düzenine ilişkin bir kurumdur.
Boşanmada üç temel nafaka türü vardır: dava süresince bağlanan tedbir nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe bağlanan yoksulluk nafakası ve çocuğun giderleri için ödenen iştirak nafakası. Dava, eşlerden birinin yerleşim yerindeki Aile Mahkemesinde açılır; miktar, tarafların sosyal ve ekonomik durum araştırması (SED) sonucuna göre hakim tarafından belirlenir.
Bu Yazımızda Neler Bulacaksınız
- Nafaka Davası Nedir? Amacı ve Şartları
- Nafaka Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Boşanmada Nafaka Türleri: Tedbir, Yoksulluk ve İştirak Nafakası
- Nafaka Türleri Karşılaştırma Tablosu
- Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir? SED Araştırması
- Nafaka Davası Nasıl Açılır? Dilekçe, Süre ve Harç 2026
- Nafakanın Artırılması, İndirilmesi ve Kaldırılması
- Nafaka Ödenmezse Ne Olur? İcra ve Tazyik Hapsi
- Ankara’da Nafaka Davası
- Yargıtay Kararları
- Sıkça Sorulan Sorular
Av. Hilal Beşevli Uğurlu Görüşü
Nafaka dosyalarında hak kaybı çoğu zaman miktarın düşük belirlenmesinden değil, yanlış türün yanlış zamanda talep edilmesinden doğar. Dava dilekçesine eklenmeyen tedbir nafakası aylarca kaybedilen bir gelir, protokolde feragat edilen yoksulluk nafakası geri dönülemeyen bir hak, artış oranı konulmayan iştirak nafakası ise birkaç yıl içinde anlamını yitiren bir tutardır. Tahsil aşamasında da birikmiş nafaka ile işleyen nafaka arasındaki farkı bilmemek, tazyik hapsi imkanını kullanılamaz hale getirir.
Nafaka Davası Nedir? Amacı ve Şartları
Nafaka; mahkeme kararıyla bir kişinin eşine, çocuğuna veya yardıma muhtaç yakınına düzenli olarak ödemekle yükümlü tutulduğu para alacağıdır. Boşanma hukukundaki nafakanın temel amacı, evlilik birliğinin sona ermesiyle ekonomik olarak zayıf durumda kalacak eşi ve çocukları korumaktır. Bu nedenle hakim, çocuklara ilişkin nafakada tarafların taleplerine bağlı kalmaksızın çocuğun üstün yararını gözetir.
Nafaka davası açabilmek için genel olarak şu şartlar aranır:
- Nafaka alacaklısının ihtiyaç içinde olması (yoksulluk nafakasında yoksulluğa düşme şartı, iştirak nafakasında çocuğun bakım ihtiyacı),
- Nafaka yükümlüsünün ödeme gücünün bulunması,
- Yoksulluk nafakasında ayrıca talep edenin kusurunun daha ağır olmaması,
- Talebin nafaka türüne uygun aşamada ve sürede ileri sürülmesi.
Nafaka talepleri çoğunlukla bir boşanma davası içinde ileri sürülür; ancak boşanmadan sonra veya boşanma davası açılmadan da bağımsız nafaka davası açılabilir. Nafaka dahil boşanmanın tüm sonuçları için boşanma davasının ferileri yazımıza bakabilirsiniz.
Nafaka Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
| Dava Türü | Görevli Mahkeme | Yetkili Mahkeme |
|---|---|---|
| Boşanma davası içinde nafaka | Aile Mahkemesi | Boşanma davasının görüldüğü mahkeme (eşlerden birinin yerleşim yeri veya son 6 ay birlikte oturulan yer) |
| Boşanmadan sonra ayrı nafaka davası | Aile Mahkemesi | Davacı veya davalının yerleşim yeri |
| Birlikte yaşamaya ara verilmesinde nafaka (TMK m. 197) | Aile Mahkemesi | Eşlerden birinin yerleşim yeri |
| Nafaka artırım, indirim, kaldırma | Aile Mahkemesi | Davacı veya davalının yerleşim yeri |
| Ödenmeyen nafakanın tahsili | İcra Dairesi / İcra Hukuk Mahkemesi | Genel yetki kuralları; tazyik hapsi için icra mahkemesi |
Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde davalara Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
Boşanmada Nafaka Türleri: Tedbir, Yoksulluk ve İştirak Nafakası
Türk Medeni Kanunu boşanma sürecinde ve sonrasında üç temel nafaka türü öngörür. Her birinin şartı, başlangıç tarihi, süresi ve kusurla ilişkisi farklıdır; bu nedenle doğru türün doğru zamanda talep edilmesi hak kaybını önleyen ilk adımdır.
1. Tedbir Nafakası (TMK m. 169)
Boşanma davası devam ederken, geliri olmayan veya yetersiz olan eş ile müşterek çocukların geçimi için hükmedilen geçici nafakadır. Hakim, dava açılınca gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır; bu nedenle talep olmasa da tedbir nafakasına karar verebilir. Kural olarak dava tarihinden itibaren işler ve boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer; kesinleşmeden sonra çocuk için iştirak nafakası, eş için yoksulluk nafakası olarak devam eder. Boşanma davası açılmadan, birlikte yaşamaya ara verilmesi halinde de TMK m. 197 uyarınca nafaka istenebilir.
Dava sürecinde geçici olarak hükmedilen tedbir nafakası şartları ve detayları için Tedbir Nafakası başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
2. Yoksulluk Nafakası (TMK m. 175)
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan eşin, geçimi için diğer eşten süresiz olarak isteyebileceği nafakadır. İki temel şartı vardır: yoksulluğa düşme şartı ve nafaka isteyen eşin kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması. Kusursuz, az kusurlu veya eşit kusurlu eş nafaka isteyebilir; ağır veya tam kusurlu eş isteyemez. Nafaka yükümlüsünün kusurlu olması şart değildir. Yoksulluk nafakası talebe bağlıdır; hakim resen hükmedemez.
Süresiz nafaka tartışmaları ve yoksulluk nafakası alma şartları için Yoksulluk Nafakası rehberimize göz atabilirsiniz.
3. İştirak Nafakası (TMK m. 182)
Boşanma sonrasında velayetin tevdii (velayetin bir ebeveyne bırakılması) ile birlikte, velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun bakım, eğitim ve sağlık giderlerine gücü oranında katılması için ödediği nafakadır. Nafaka çocuğun hakkıdır; velayet sahibi ebeveyn bunu çocuk adına tahsil eder. Kural olarak çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla sona erer. Protokolde veya kararda TÜFE oranında artış öngörülmesi, nafakanın enflasyon karşısında erimesini önler.
Çocuğun üstün yararı ve iştirak nafakası miktarının belirlenmesi hakkında detaylı bilgi için İştirak Nafakası makalemizi okuyabilirsiniz.
Yardım nafakası (TMK m. 364): Boşanmadan bağımsız olarak, yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoy, altsoy ve kardeşlerin, durumu elverişli akrabalarından isteyebildiği nafakadır. Örneğin yoksul bir anne veya baba, maddi durumu iyi olan çocuklarından yardım nafakası talep edebilir. Kardeşlere karşı yardım nafakası ancak refah içinde olan kardeşten istenebilir.
Nafaka Türleri Karşılaştırma Tablosu
| Kriter | Tedbir | Yoksulluk | İştirak | Yardım |
|---|---|---|---|---|
| Yasal dayanak | TMK 169, 197 | TMK 175 | TMK 182 | TMK 364 |
| Kimin için | Eş ve çocuk | Eş | Çocuk | Yoksul akraba |
| Kusur şartı | Aranmaz | Daha ağır kusurlu olmamak | Aranmaz | Aranmaz |
| Resen hüküm | Evet | Hayır, talep şart | Evet (çocuğun yararı) | Hayır |
| Başlangıç | Dava / talep tarihi | Kesinleşme tarihi | Kesinleşme tarihi | Dava tarihi |
| Sona erme | Boşanmanın kesinleşmesi | Evlenme, fiili birliktelik, yoksulluğun sona ermesi | Çocuğun erginliği | İhtiyacın veya ödeme gücünün sona ermesi |
| Ayrıntılı rehber | Tedbir nafakası | Yoksulluk nafakası | İştirak nafakası | – |
Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir? SED Araştırması
Türk hukukunda nafaka için sabit bir yüzde veya formül yoktur; hakim hakkaniyete göre takdir eder. Bu takdirin dayanağı, mahkemenin kolluk (polis veya jandarma) aracılığıyla yaptırdığı sosyal ve ekonomik durum araştırması (SED)dır. Kolluk görevlileri tarafları ve çevrelerini ziyaret ederek gelir, mülkiyet, kira, araç ve yaşam koşullarını tutanağa geçirir. SED raporunun nasıl hazırlandığı ve itiraz yolları için boşanmada SED raporu yazımızı inceleyebilirsiniz.
Hakimin Değerlendirdiği Başlıca Ölçütler
Tarafların Gelirleri
Maaş, kira geliri, ticari kazanç, faiz ve ek gelirler; SGK kayıtları, bordro ve banka hareketleriyle birlikte değerlendirilir.
Yaşam Standardı
Evlilik süresince alışılan hayat düzeyi, konut, araç ve harcama alışkanlıkları dikkate alınır.
Çocuğun Yaşı ve Giderleri
Okul, kreş, dershane, sağlık ve özel bakım giderleri iştirak nafakasını doğrudan yükseltir.
Nafaka Alacaklısının Durumu
Çalışma gücü, yaşı, sağlık durumu ve mesleki olanakları yoksulluk nafakasının miktarını ve kapsamını etkiler.
Somut örnek: Kamu kurumunda çalışan, kendi evinde oturan ve düzenli geliri olan bir baba ile çalışmayan ve kirada oturan bir anne arasındaki davada; SED raporu babanın gelirini ve mal varlığını, annenin ise kira giderini ve çocuğun özel okul masrafını ortaya koyar. Hakim, çocuğun bu giderlerini ve babanın ödeme gücünü birlikte değerlendirerek iştirak nafakasını belirler. Aynı gelir düzeyine sahip ancak başka bir çocuğa da bakmakla yükümlü bir babada ise miktar farklı belirlenebilir.
Gelirin gizlendiği veya sigortasız çalışıldığı iddialarında SGK kayıtları, işyeri yazıları ve tanıklar belirleyicidir; bu yönüyle dosya Ankara İş Hukuku Avukatı bakış açısıyla da ele alınabilir. Miktarın belirlenmesine ilişkin ayrıntılar için nafaka miktarı nasıl belirlenir yazımıza göz atabilirsiniz.
Nafaka Davası Nasıl Açılır? Dilekçe, Süre ve Harç 2026
Nafaka türünün ve aşamanın belirlenmesi
Boşanma davası sürüyorsa tedbir nafakası dava dilekçesinde; yoksulluk ve iştirak nafakası da boşanma davasıyla birlikte istenir. Boşanma davasında istenmeyen yoksulluk nafakası, TMK m. 178 uyarınca kararın kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde ayrı davayla istenebilir.
Dilekçenin hazırlanması
Tarafların bilgileri, talep edilen nafaka türü ve aylık tutarı, artış talebi (TÜFE), tarafların gelir ve giderleri ile delil listesi (bordro, kira sözleşmesi, okul ve sağlık faturaları, SGK dökümü) dilekçede gösterilir.
Harç ve gider avansının yatırılması
Ayrı açılan nafaka davalarında 2026 yılı için 732 TL başvurma harcı ile, dava değeri olan bir yıllık nafaka tutarı üzerinden binde 68,31 oranındaki nispi harcın dörtte biri peşin olarak yatırılır. Tebligat ve SED giderleri için ayrıca gider avansı alınır.
SED araştırması ve duruşma
Mahkeme kolluk aracılığıyla SED araştırması yaptırır, gerekirse işyerlerine ve bankalara yazı yazar, tarafları ve tanıkları dinler.
Karar ve kanun yolu
Hakim nafakanın miktarına, başlangıç tarihine ve varsa yıllık artış oranına karar verir. Kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir; nafaka kararları kesinleşmeden de icraya konulabilir.
2026 süre bilgisi: Tedbir nafakası çoğunlukla dava açılır açılmaz tensip zaptında veya ön inceleme duruşmasında karara bağlanır. Ayrı açılan nafaka, artırım veya indirim davaları SED araştırmasının süresine bağlı olarak ortalama 4-8 ayda sonuçlanır.
Nafakanın Artırılması, İndirilmesi ve Kaldırılması
TMK m. 176/4 uyarınca tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi halinde nafaka, taraflardan birinin talebiyle artırılabilir, azaltılabilir veya kaldırılabilir.
| Dava | Başlıca Gerekçeler |
|---|---|
| Nafakanın artırılması | Enflasyon karşısında nafakanın erimesi, çocuğun yaşının ve eğitim giderlerinin artması, nafaka yükümlüsünün gelirinin yükselmesi |
| Nafakanın indirilmesi (eksiltilmesi) | Yükümlünün işsiz kalması, gelirinin önemli ölçüde azalması, yeni bakım yükümlülükleri doğması |
| Nafakanın kaldırılması | Yoksulluk nafakası alacaklısının yeniden evlenmesi (kendiliğinden sona erer), evlenmeden fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması, haysiyetsiz hayat sürmesi |
TÜFE maddesinin önemi: Kararda veya protokolde nafakanın her yıl TÜİK tarafından açıklanan TÜFE (12 aylık ortalama) oranında artırılacağı belirtilirse, artış kendiliğinden uygulanır ve icra takibinde doğrudan talep edilebilir. Bu madde yoksa, enflasyon farkı için her seferinde ayrı artırım davası açmak gerekir. Bu nedenle artış maddesi, dava dilekçesinde mutlaka talep edilmelidir.
Artırım davasının şartları ve süreci için nafaka artırım davası, nafaka yükümlülüğünün sona erdiği haller için erkek hangi hallerde nafaka ödemez yazılarımızı inceleyebilirsiniz. Nafaka yükümlüsü işsiz kalsa bile indirim veya kaldırma kararı alınmadan ödemeyi kesmemelidir; aksi halde birikmiş borç ve icra yaptırımlarıyla karşılaşır.
Nafaka Ödenmezse Ne Olur? İcra ve Tazyik Hapsi
Nafaka kararları kesinleşmeyi beklemeden ilamlı icra yoluyla takibe konulabilir. Tahsil süreci üç aşamada işler:
İcra takibinin başlatılması
Nafaka alacaklısı mahkeme kararıyla icra dairesine başvurur. Borçluya icra emri gönderilir; ödeme yapılmazsa maaşına, banka hesaplarına ve mal varlığına haciz konulur. Nafaka alacakları, maaş haczinde diğer alacaklardan önce gelir ve dördüncü haciz sınırına tabi değildir.
Birikmiş ve cari nafakanın ayrılması
Birikmiş nafaka alacağı, icra takibinden önce ödenmemiş geçmiş aylara ilişkin alacaktır ve haciz yoluyla tahsil edilir. Cari (işleyen) nafaka ise takipten sonra her ay muaccel olan nafakadır. Tazyik hapsi yalnızca takipten sonra işleyen cari nafakanın ödenmemesi halinde uygulanır.
Tazyik hapsi (İİK m. 344)
İcra takibinden sonra işleyen nafakayı ödemeyen borçlu hakkında, alacaklının icra mahkemesine şikayeti üzerine 3 aya kadar tazyik hapsi kararı verilir. Şikayet, ödememenin öğrenilmesinden itibaren 3 ay ve her halde 1 yıl içinde yapılmalıdır. Borç ödenirse borçlu derhal tahliye edilir; bu karar bir ceza mahkumiyeti değildir ve adli sicile işlenmez.
Nafaka alacağı ilama dayandığından İİK m. 39 uyarınca 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Sürecin ayrıntıları için nafaka ödememe cezası yazımızı inceleyebilirsiniz.
Ankara’da Nafaka Davası
Ankara’da nafaka davaları, tarafların yerleşim yerine göre Ankara Adliyesi veya Ankara Batı Adliyesi bünyesindeki Aile Mahkemelerinde görülür; SED araştırmaları ilgili ilçe emniyet müdürlükleri veya jandarma birimleri aracılığıyla yapılır. Ödenmeyen nafakanın tahsili için Ankara İcra Daireleri, tazyik hapsi talepleri için Ankara İcra Hukuk Mahkemeleri yetkilidir. Nafakaya velayetle birlikte ihtiyaç duyulan durumlarda velayet ve nafaka davaları sayfamızı da inceleyebilirsiniz.
Nafaka davasında kaybedilen her ay, geri alınamayan bir gelirdir. Dilekçeye eklenmeyen tedbir nafakası, talep edilmeyen TÜFE artışı, SED raporuna süresinde itiraz edilmemesi veya birikmiş nafaka ile cari nafakanın karıştırılması; nafakanın eksik belirlenmesine, tahsil edilememesine ve tazyik hapsi imkanının kaybedilmesine yol açabilir.
Nafaka talebinizi doğru türde, doğru miktarda ve süresinde ileri sürmek için Ankara Boşanma Avukatı Av. Hilal Beşevli Uğurlu ile iletişime geçebilirsiniz.
Yargıtay Kararları
Ağır kusurlu eş yoksulluk nafakası alamaz
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK m. 175 uyarınca yoksulluk nafakası isteyen eşin kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması gerektiğini; eşit kusurlu eşin nafaka isteyebileceğini, ağır kusurlu eşin ise isteyemeyeceğini istikrarlı biçimde kabul etmektedir.
Çalışma gücü olan eşin geliri olmaması nafaka yükümlülüğünü kaldırmaz
Yerleşik içtihada göre nafaka yükümlüsünün işsiz olması veya gelirini belgelememesi, çalışma gücü bulunduğu sürece iştirak nafakası yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; hakim ödeme gücüyle orantılı bir miktar belirler.
Nafaka miktarı SED araştırması yapılmadan belirlenemez
Yargıtay, tarafların sosyal ve ekonomik durumları araştırılmadan, gelir ve giderleri belirlenmeden takdir edilen nafaka miktarlarını eksik inceleme gerekçesiyle bozmaktadır.
Artırım davasında TÜFE değişimi dikkate alınır
Yargıtay, nafakanın artırılması davalarında önceki kararın kesinleştiği tarihten itibaren TÜFE değişim oranının ve tarafların ekonomik durumlarındaki değişikliğin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmektedir.
Tazyik hapsi yalnızca takipten sonra işleyen nafaka için uygulanır
İcra ve İflas Kanunu m. 344’e ilişkin yerleşik içtihada göre tazyik hapsi, icra takibinden sonra muaccel olan nafakanın ödenmemesi halinde uygulanır; takipten önceki birikmiş nafaka için bu yaptırıma gidilemez.
Sıkça Sorulan Sorular
Erkek yoksulluk nafakası alabilir mi?
Evet. TMK m. 175 cinsiyet ayrımı yapmaz. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan ve kusuru diğer eşten daha ağır olmayan erkek eş de yoksulluk nafakası talep edebilir. Yargıtay, geliri olmayan veya çalışma gücünü yitirmiş erkek eş lehine nafakaya hükmedilebileceğini kabul etmektedir.
Nafaka ödememek hapis cezası gerektirir mi?
Nafaka ödememek klasik anlamda bir hapis cezası değil, ödemeye zorlama amaçlı bir tazyik hapsidir. İcra takibinden sonra işleyen nafakayı ödemeyen borçlu hakkında, alacaklının şikayeti üzerine İcra ve İflas Kanunu m. 344 uyarınca 3 aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Borç ödenirse borçlu derhal tahliye edilir ve bu karar adli sicile işlenmez.
Sigortasız çalışan veya geliri olmayan kişi nafaka öder mi?
Evet. Yargıtay’a göre çalışma gücü olan kişinin gelirinin belgelenmemesi veya işsiz olması nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Hakim, kişinin en az asgari ücret düzeyinde kazanç elde edebileceğini kabul ederek, ödeme gücüyle orantılı ve daha düşük tutarda da olsa nafakaya hükmeder. Sigortasız çalışma ve gerçek gelir, SED araştırması ve tanıklarla ortaya konabilir.
Çocuk kaç yaşına gelince iştirak nafakası kesilir?
İştirak nafakası çocuğun 18 yaşını doldurup ergin olmasıyla kendiliğinden sona erer; çocuk 18 yaşından önce evlenirse de erginlikle son bulur. Eğitimi devam eden ergin çocuk ise TMK m. 328/2 uyarınca eğitimi bitene kadar ana ve babasından bakım nafakası isteyebilir; bu talebi çocuk kendi adına ayrı bir davayla ileri sürer.
Nafaka borcu zaman aşımına uğrar mı?
Mahkeme ilamına dayanan nafaka alacakları İcra ve İflas Kanunu m. 39 uyarınca 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Her aylık nafaka alacağı için süre, o ayın ödeme gününden itibaren ayrı ayrı işler. Bu nedenle birikmiş nafaka için geç kalmadan icra takibi başlatılması önerilir.
Nafaka davası ne kadar sürer?
Boşanma davası içinde talep edilen tedbir nafakasına genellikle ilk ara kararda veya ön inceleme duruşmasında hükmedilir. Ayrı açılan nafaka, artırım veya indirim davaları SED araştırmasının süresine göre ortalama 4-8 ayda sonuçlanır; kanun yolu aşamaları bu süreyi uzatır.
Yoksulluk nafakası süresiz midir?
Kanunda yoksulluk nafakası için bir süre sınırı öngörülmemiştir; ancak nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi, evlenmeden fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde mahkeme kararıyla kaldırılır ya da azaltılır.
Türk Medeni Kanunu’nun nafakaya ilişkin hükümlerine mevzuat.gov.tr (TMK – Kanun No: 4721), tazyik hapsine ilişkin hükümlere mevzuat.gov.tr (İİK – Kanun No: 2004) üzerinden ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut dosyanız için Ankara avukat Av. Hilal Beşevli Uğurlu ile görüşebilirsiniz.