Aile Konutu Şerhi: Konulması, Kaldırılması, Belgeler 2026
Tapuda aile konutu şerhi; eşlerden birinin rızası olmadan ortak yaşanan evi satmasını veya kiralamasını engelleyen hukuki bir korumadır. Malik olmayan eş, konutun aile konutu olduğunu tapuya bildirerek şerh koydurabileceği gibi, her iki eşin rızasıyla veya mahkeme kararıyla da kaldırılabilir.
Tapu Müdürlüğüne şahsen ya da e-Devlet Web Tapu üzerinden başvurulabilir. Şerh koymak için tapunun kimin adına olduğunun önemi yoktur. Boşanma kararı şerhi otomatik kaldırmaz; ayrıca başvuru zorunludur.
- Aile Konutu Nedir?
- Aile Konutu Şerhi Nedir ve Neden Gereklidir?
- Hangi Konutlar Aile Konutu Sayılır?
- Şerh Koymak İçin Gerekli Belgeler
- Tapuda Aile Konutu Şerhi Nasıl Konulur?
- e-Devlet / Web Tapu ile Şerh Başvurusu
- Şerh Olmadan Yapılan Satışın Sonuçları
- Aile Konutu Şerhi Nasıl Kaldırılır?
- Rıza ile Kaldırma (Tarafların Talebi)
- Mahkeme Kararıyla Kaldırma
- Boşanmada Aile Konutunun Akıbeti
- Kira Sözleşmesinin Feshinde Şerhin Rolü
- Yargıtay Kararları
- Sık Sorulan Sorular
- Yasal Dayanak
Aile Konutu Nedir?
TMK m. 194‘te düzenlenen aile konutu; eşlerin birlikte sürekli olarak yaşadıkları, aile yaşamının merkezi niteliğindeki konuttur. Konutun mülkiyeti kimin adına olursa olsun, her iki eşin birlikte fiilen ikamet etmesi aile konutu niteliğini belirler. Ankara Boşanma Avukatı uygulamasında aile konutu şerhi, özellikle boşanma sürecinde ev üzerindeki hakların korunmasında belirleyici bir araç olarak öne çıkmaktadır.
Bir Evlikte Tek Aile Konutu: Yargıtay’a göre bir evlilikte yalnızca bir tane aile konutu bulunabilir. Birden fazla konut olması durumunda hangi konutun “aile konutu” sayılacağı; eşlerin sürekli birlikte yaşadığı ve aile hayatının odak noktasını oluşturan konuttur.
Aile Konutu Şerhi Nedir ve Neden Gereklidir?
Aile konutu şerhi; söz konusu taşınmazın aile konutu niteliği taşıdığının tapu kütüğüne tescil edilmesini sağlayan hukuki bir beyan ve uyarı kaydıdır. Bu şerhin tapuya işlenmesiyle birlikte:
- Mülkiyet sahibi eş, konutu diğer eşin yazılı rızası olmaksızın satamaz, ipotek koyamaz, kira sözleşmesini feshedemez
- Taşınmazı satın almayı ya da üzerine hak kurmayı düşünen üçüncü kişiler şerhin varlığından haberdar olur
- “İyi niyetle satın aldım, bilmiyordum” savunması neredeyse imkânsız hale gelir
TMK m. 194 Temel Kural: Eşlerden biri, diğerinin açık rızası olmadıkça aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Bu kural tapuya şerh yazılıp yazılmadığından bağımsız olarak geçerlidir; ancak şerh üçüncü kişilere karşı korumayı somutlaştırır.
Hangi Konutlar Aile Konutu Sayılır?
| Durum | Aile Konutu Sayılır mı? | Açıklama |
|---|---|---|
| Eşlerin birlikte sürekli yaşadığı ev | Evet | Temel kriter: birlikte ve sürekli ikamet |
| Tapusu yalnızca bir eşin üzerinde olan ev | Evet (birlikte yaşanıyorsa) | Tapunun kimin adına olduğu aile konutu niteliğini etkilemez |
| Kiralık konut | Evet | Kiracı eşin sözleşme hakkı da şerhe tabidir |
| Tatil evi (ikincil) | Hayır | Sürekli ikamet olmadığından aile konutu sayılmaz |
| Farklı şehirde iş nedeniyle kullanılan ev | Hayır (ayrı ayrı yaşanıyorsa) | Ortak sürekli ikamet şartı aranır |
| Boşanma davası süresinde ayrı yaşanan ev | Tartışmalı | Dava öncesi konut esas alınır |
Şerh Koymak İçin Gerekli Belgeler
- Başvuru sahibinin kimlik belgesi (TC kimlik kartı veya pasaport)
- Nüfus Müdürlüğünden alınan vukuatlı aile nüfus kayıt örneği (eşlerin evlilik durumunu ve aynı adrese kayıtlı olduklarını göstermesi halinde daha güçlü)
- Konutun aile konutu olduğunu belgeleyen kanıt: muhtarlıktan ya da ilgili kurumdan alınan evin ortak yaşam alanı olduğunu kanıtlayan belge, fatura, kira sözleşmesi, SGK işyeri kaydı veya ikametgah belgesi
- Tapu senedi veya taşınmazın ada-parsel bilgileri
- Başvuru dilekçesi (tapu müdürlüğünde temin edilebilir)
Belge Yetersizliği: Tapu müdürlüğü, konutun aile konutu niteliği taşıdığına kanaat getirirse şerhi kabul eder. Belgelerin yetersiz görülmesi halinde ek belge talep edilebilir ya da başvurucu mahkemeye yönlendirilebilir.
Tapuda Aile Konutu Şerhi Nasıl Konulur?
Tapuda Aile Konutu Şerhi Nasıl Konulur?
Belgeleri Hazırlama
Kimlik, nüfus kayıt örneği, ikamet belgeleri ve ada-parsel bilgileri toplanır. Gerektiğinde muhtarlıktan ikametgah yazısı alınır.
Tapu Müdürlüğüne Şahsen Başvuru ya da e-Devlet Ön Başvurusu
Taşınmazın bulunduğu ilçe Tapu Müdürlüğüne bizzat gidilerek ya da e-Devlet sistemi üzerinden Web Tapu uygulaması aracılığıyla ön başvuru yapılır.
Talep Dilekçesi ve Belgeler
Müdürlük tarafından verilen form ya da kendi hazırlanan dilekçe; gerekli belgelerle birlikte teslim edilir.
İnceleme ve Tescil
Tapu sicil müdürlüğü başvuruyu inceler. Koşullar sağlanmışsa aile konutu şerhi tapu kütüğüne işlenir; başvuru sahibine bildirim yapılır.
Tapu Müdürlüğünün Reddi: Başvuru reddedilirse ya da şerh eksik belge gerekçesiyle kabul edilmezse eş, Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurarak şerhin mahkeme kararıyla tescilini talep edebilir.
e-Devlet / Web Tapu ile Şerh Başvurusu
e-Devlet Kapısı üzerinden Web Tapu uygulamasına giriş yapılarak aile konutu şerhi başvurusu için randevu ve ön işlem yapılabilmektedir. Bu yol fiziksel başvuruyu kolaylaştırır ancak şerhin tescili için tapu müdürlüğüne fiziksel olarak gidilmesi hâlâ gerekmektedir.
Web Tapu uygulamasına UYAP Vatandaş Portalı ya da e-Devlet üzerinden “Web Tapu” arama yapılarak ulaşılabilir.
Şerh Olmadan Yapılan Satışın Sonuçları
Kritik Hukuki Gerçek: Aile konutu şerhi tapuya işlenmemiş olsa dahi, eşin rızası alınmadan yapılan satış TMK m. 194 kapsamında iptal edilebilir niteliktedir. Tapunun şerh olmaksızın devredilmesi kalıcı bir konut kaybı anlamına gelmez; diğer eş iptal davası açabilir.
Şerhin varlığı ve yokluğu arasındaki farkın pratik önemi şuradan kaynaklanır: Şerh olduğunda üçüncü kişi “bilmiyordum” diyemez; iyi niyet korumasından faydalanamaz. Şerh olmadığında ise mahkeme, üçüncü kişinin gerçekten iyi niyetli olup olmadığını ayrıca araştırır ve bu ispat yükü diğer eşe düşer.
Aile Konutu Şerhi Nasıl Kaldırılır?
Aile Konutu Şerhi Nasıl Kaldırılır?
1. Rıza ile Kaldırma
Tarafların anlaşması durumunda şerh tapu müdürlüğüne birlikte başvurarak kaldırılır.
- Her iki eş birlikte Tapu Müdürlüğüne başvurur
- Şerhin kaldırılmasına rıza beyanı tutanağa geçirilir
- Kimlik ve gerekli belgeler teslim edilir
2. Mahkeme Kararıyla Kaldırma
Eşlerin anlaşamaması veya konutun aile konutu niteliğini yitirmesi halinde dava yoluyla kaldırılır.
- Yetkili mahkeme: Aile Mahkemesi
- Gerekli belge: Kesinleşmiş boşanma kararı + nüfus kayıt örneği
- Karar kesinleştikten sonra tapu müdürlüğüne başvurulur
Boşanma Kararı Şerhi Kendiliğinden Kaldırmaz: Boşanma davası kesinleşse dahi şerh tapu kütüğünde kalmaya devam eder. Şerhin terkini için kesinleşmiş boşanma ilamı ve nüfus kayıt örneğiyle Tapu Müdürlüğüne ayrıca başvurulması zorunludur.
Rıza ile Kaldırma: Adım Adım
Her İki Eşin Birlikte Başvurusu
Her iki eş, kimlik belgelerini alarak taşınmazın bulunduğu Tapu Müdürlüğüne birlikte gider.
Terkin Talebi Dilekçesi
Şerhin kaldırılmasına rıza gösterildiğine dair beyan tutanağa geçirilir. Her iki eşin imzası alınır.
Tapu Kütüğünden Terkin
Tapu sicil müdürlüğü şerhi tapu kütüğünden siler; işlem tamamlandığında taraflara bildirim yapılır.
Mahkeme Kararıyla Kaldırma: Süreç
Aile Mahkemesine Başvuru
Şerhin kaldırılması talebiyle ya da boşanma davasına bağlı olarak Aile Mahkemesi’ne dilekçe verilir.
Mahkeme Kararının Kesinleşmesi
Mahkeme kararı kesinleşir; “kesinleşme şerhi” tescil edilir. Bu belge şerhin kaldırılması için zorunludur.
Tapu Müdürlüğüne Başvuru
Kesinleşmiş mahkeme ilamı ve güncel nüfus kayıt örneğiyle Tapu ve Kadastro Müdürlüğü’ne başvurularak şerh silinir.
Boşanmada Aile Konutunun Akıbeti
Boşanma sürecinde aile konutu birkaç farklı hukuki sonuca yol açabilir:
- Konutun tahsisi (TMK m. 186): Hâkim, boşanma kararıyla birlikte ya da ayrı bir kararla konutu ergin olmayan çocukların menfaati gözetilerek taraflardan birine tahsis edebilir
- Tapudaki paylaşım: Konut edinilmiş mal sayılıyorsa katılma alacağı hesabına dahil edilir; mal ayrılığında ise tapunun kimin adına olduğu belirleyicidir
- Şerhin otomatik düşmemesi: Boşanma kararı kesinleşse de şerh tapuda kalmaya devam eder; ayrıca terkin işlemi gereklidir
Boşanma sürecinde aile konutu ile ilgili delil ve strateji yönetimi için Ankara İş Hukuku Avukatı kanalıyla elde edilen maaş ve işyeri belgeleri, eşin gelirini ortaya koyarak adil tahsis ve tazminat kararına katkı sağlar.
Kira Sözleşmesinin Feshinde Şerhin Rolü
Eşler kiracıysa aile konutu koruma hükmü kira sözleşmesi için de geçerlidir. Kiracı eşin (mülk sahibi olmayan) sözleşmeyi tek başına feshetmesi mümkün değildir. Kiralık konutta da aile konutu şerhi işlevi görür: malik olan kiraya veren, eşin rızası olmaksızın kira sözleşmesini feshedemez.
Kiraya Veren ile İlişki: Kiraya veren, mülk sahibi eşin kira sözleşmesini feshetmesi üzerine diğer eşe bildirim yapma yükümlülüğü taşır. Diğer eş, bu bildirimden itibaren belirli süre içinde evin devam eden konut ihtiyacına ilişkin işlem yapabilir.
Yargıtay Kararları
Şerh Olmadan da Rıza Olmaksızın Yapılan Satış İptal Edilebilir
Yargıtay; TMK m. 194’ün, tapu kütüğüne şerh düşülmeksizin de uygulanacağını; diğer eşin rızası alınmadan yapılan satış işleminin şerh olmasa bile iptal edilebileceğini içtihat olarak benimsemektedir. Şerhin önemi, üçüncü kişilerin iyi niyet iddiasını neredeyse imkânsız kılmasıdır.
Evlilik Birliğinde Yalnızca Bir Aile Konutu Olabilir
Yargıtay; bir evlilikte birden fazla konut bulunması halinde yalnızca eşlerin birlikte sürekli ikamet ettiği ve aile yaşamının odak noktasını oluşturan konutun aile konutu sayılacağını, diğer konutlara bu koruma hükmünün uygulanamayacağını hükme bağlamaktadır.
Boşanma Kararı Şerhi Kendiliğinden Kaldırmaz
Yargıtay; boşanma kararının kesinleşmesinin tapu kütüğündeki aile konutu şerhini kendiliğinden terkin etmediğini, şerhin silinmesi için ayrıca tapu müdürlüğüne kesinleşmiş mahkeme ilamıyla başvurulması gerektiğini yerleşik içtihat olarak benimsemektedir.
Şerhi Koyan Eşin Davası: Tapu İptal ve Tescil
Yargıtay; aile konutu şerhi konulmaksızın üçüncü kişiye devredilen taşınmazın iptali için malik olmayan eşin tapu iptal ve tescil davası açabileceğini, bu davanın boşanma davasıyla eş zamanlı ya da bağımsız olarak aile mahkemesinde yürütülebileceğini içtihat olarak benimsemektedir.
Sık Sorulan Sorular
Tapusu eşimde olan evi eşimin rızası olmadan satmasını engelleyebilir miyim?
Evet. TMK m. 194 gereği eşiniz, sizin rızanız olmadan aile konutunu satamaz; bu kural tapuda şerh olmasa da geçerlidir. Ancak şerh koydurmak çok daha güçlü bir güvence oluşturur. Tapu Müdürlüğüne başvurarak ya da e-Devlet Web Tapu ile başvurarak şerh işlemini hemen gerçekleştirebilirsiniz.
Aile konutu şerhi tapu harcına tabi mi?
Aile konutu şerhinin tescili işlemi için tapu harcı alınmaz. Ancak tapu müdürlüğü döner sermaye ücreti uygulanabilir. Bu ücret yıllık olarak değişmekte olup güncel bilgi için bulunduğunuz il Tapu Müdürlüğüyle iletişime geçilmesi önerilir.
Şerh hangi sürede tapuya işlenir?
Belgeler eksiksiz ve başvuru usulüne uygunsa işlem aynı gün ya da 1-3 iş günü içinde tamamlanabilmektedir. e-Devlet randevu sistemi üzerinden ön başvuru yapılması süreci hızlandırır.
Yasal Dayanak
- TMK m. 194: Aile konutu — eşin rızası olmadan tasarruf yasağı
- TMK m. 195: Hâkimin müdahalesi — rızanın hâkimce yerini tutması
- TMK m. 197: Evlilik birliğinin korunması — tedbir kararı
- Tapu Kanunu m. 26: Tapu kütüğüne beyan tescili
- Tapu Sicili Tüzüğü m. 54: Şerh ve beyan işlemleri
Türk Medeni Kanunu m. 194 metnine Resmî Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) üzerinden ulaşabilirsiniz.
Adres: Kavaklıdere Mah. Bestekar Sok. No:14/10, Çankaya / Ankara | Tel: +90 312 424 0448 | E-posta: info@avukathilalbesevli.com