Çekişmeli Boşanma Davası: Süreç, Şartlar, Kusur ve Masraflar – 2026
Çekişmeli boşanma davası; eşlerin boşanmanın kendisinde ya da velayet, nafaka, maddi ve manevi tazminat veya mal paylaşımı gibi sonuçlarından en az birinde uzlaşamadığı durumlarda Aile Mahkemesinde açılan ve yazılı yargılama usulüyle görülen davadır. Taraflar, Türk Medeni Kanunu’ndaki genel veya özel boşanma sebeplerinden birine dayanır ve karşı tarafın kusurunu hukuka uygun delillerle ispatlamak zorundadır.
Dava; dilekçeler aşaması, ön inceleme, tahkikat, sözlü yargılama ve karar aşamalarından geçer. Yerel mahkemede ortalama 1-2 yıl sürer; istinaf ve temyizle bu süre uzar. Kusur oranı, tazminat ve yoksulluk nafakası hakkını doğrudan belirler.
Bu Yazımızda Neler Bulacaksınız
- Çekişmeli Boşanma Davası Nedir? Hangi Durumlarda Açılır?
- Genel ve Özel Boşanma Sebeplerinin Davaya Etkisi
- Çekişmeli ve Anlaşmalı Boşanma Farkı
- Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır? Yetkili Mahkeme ve Dilekçe
- Çekişmeli Boşanma Davası Süreç Haritası: Adım Adım Yargılama
- Dava Sürerken Alınan Geçici Tedbir Kararları
- Kusur İlkesi: Tazminat ve Nafakaya Etkisi
- Çekişmeli Boşanma Davasında Deliller ve İspat
- Hukuka Uygun ve Hukuka Aykırı Delil Sınırı
- Karşı Dava ve Savunma Stratejisi
- Çekişmeli Boşanma Davası Ne Kadar Sürer? (2026)
- Çekişmeli Boşanma Davası Masrafları 2026
- Dava Hangi Hallerde Sona Erer?
- Ankara’da Çekişmeli Boşanma Davası
- Yargıtay Kararları
- Sıkça Sorulan Sorular
Av. Hilal Beşevli Uğurlu Görüşü
Çekişmeli boşanma davalarının sonucunu çoğu zaman haklılık değil, ispat belirler. Dilekçelerde dayanılmayan bir delil, süresinde bildirilmeyen bir tanık ya da kaçırılan bir itiraz süresi, dosyanın geri kalanı ne kadar güçlü olursa olsun sonradan telafi edilemez. Bu nedenle davanın ilk iki haftasında atılan adımlar, velayet, nafaka ve tazminat sonucunun büyük bölümünü şekillendirir. Mesleki çalışmalarımda bu dosyaları, dava açılmadan önce delil haritası ve kusur analizi çıkararak ele alıyorum.
Çekişmeli Boşanma Davası Nedir? Hangi Durumlarda Açılır?
Türk Medeni Kanunu’nda “çekişmeli boşanma” adında ayrı bir dava türü yoktur. Uygulamada, TMK m. 166/3’teki anlaşmalı boşanma dışında kalan tüm boşanma davaları çekişmeli boşanma davası olarak adlandırılır. Dava üç temel durumda açılır:
- Eşlerden biri boşanmak istemiyorsa,
- Her iki eş boşanmak istese de velayet, iştirak veya yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, ziynet eşyası ya da mal paylaşımından en az birinde anlaşamıyorsa,
- Evlilik bir yıldan kısa sürmüşse ve anlaşmalı boşanmanın süre şartı bu nedenle sağlanamıyorsa.
Çekişmeli boşanmada hakim; boşanma sebebinin gerçekleşip gerçekleşmediğini, eşlerin kusur durumunu, çocuğun üstün yararını ve tarafların ekonomik durumunu kendisi araştırarak karar verir. Bu nedenle dava, bir boşanma davaları süreci içinde en teknik ve en uzun yargılama türüdür. Boşanmanın sonuçlarına ilişkin talepler ayrıntılı olarak boşanma davasının ferileri yazımızda incelenmiştir.
Genel ve Özel Boşanma Sebeplerinin Davaya Etkisi
Dayanılan sebep; ispat yükünü, hak düşürücü süreleri ve kusur tartışmasını doğrudan değiştirir. Aynı dava dilekçesinde birden fazla sebebe birlikte dayanılabilir; uygulamada özel sebep ile genel sebebin terditli olarak ileri sürülmesi sık tercih edilir.
Özel Boşanma Sebepleri (Mutlak Sebepler)
Özel sebeplerde, sebebin ispatı ile birlikte evlilik birliğinin çekilmez hale geldiği kanunen kabul edilir; ayrıca evliliğin temelden sarsıldığının ispatı gerekmez. Ancak bu sebeplere hak düşürücü süreler bağlanmıştır.
Zina – TMK m. 161
Sadakat yükümlülüğünün cinsel ilişki ile ihlali. Öğrenmeden itibaren 6 ay, her halde 5 yıl içinde dava açılmalı; affeden eşin dava hakkı yoktur. Bkz. zina nedeniyle boşanma davası.
Hayata Kast, Pek Kötü Muamele, Onur Kırıcı Davranış – TMK m. 162
Fiziksel şiddet, ağır tehdit ve ağır aşağılama. Aynı 6 ay / 5 yıl süreleri geçerlidir. Bkz. hayata kast ve pek kötü muamele nedeniyle boşanma.
Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat – TMK m. 163
Küçük düşürücü suç veya haysiyetsiz yaşam biçimi; diğer eş için ortak hayatın çekilmez olması aranır. Bkz. suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme.
Terk – TMK m. 164
En az 6 ay süren terk, noter veya hakim ihtarı ve ihtardan sonra 2 ay bekleme şartına bağlıdır. Bkz. terk nedeniyle boşanma davası.
Akıl Hastalığı – TMK m. 165
İyileşmesi olanaksız akıl hastalığının resmi sağlık kurulu raporu ile tespiti gerekir; kusur aranmaz. Bkz. akıl hastalığı nedeniyle boşanma.
Fiili Ayrılık – TMK m. 166/4
Önceki boşanma davasının reddinin kesinleşmesinden itibaren 3 yıl geçmesine rağmen ortak hayatın kurulamaması; kusur araştırması yapılmaz.
Genel Boşanma Sebebi: Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması
Uygulamada açılan davaların büyük çoğunluğu TMK m. 166/1’e dayanır. Genel sebepte davacı, evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmesi beklenemeyecek derecede temelinden sarsıldığını ve bunda davalının kusurlu olduğunu ispatlamak zorundadır. Sürekli tartışma, ilgisizlik, ekonomik şiddet, güven sarsıcı davranış ve aile bireylerine yönelik saygısızlık bu kapsamda değerlendirilir. Ayrıntılar için evlilik birliğinin temelinden sarsılması yazımızı inceleyebilirsiniz.
TMK m. 166/2 itirazı: Davacının kusuru daha ağırsa, davalı boşanmaya itiraz edebilir. İtiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğinde değilse ve evliliğin sürdürülmesinde davalı ile çocuklar için korunmaya değer bir yarar kalmışsa dava reddedilir. Bu nedenle ağır kusurlu tarafın genel sebebe dayanarak dava açması risklidir.
Çekişmeli ve Anlaşmalı Boşanma Farkı
| Kriter | Çekişmeli Boşanma | Anlaşmalı Boşanma |
|---|---|---|
| Uzlaşma | Gerekmez | Boşanma ve tüm sonuçlarda tam uzlaşma şart |
| Evlilik süresi | Şart yok | En az 1 yıl (TMK m. 166/3) |
| Yargılama usulü | Yazılı yargılama (HMK m. 118 vd.) | Tek duruşmada tarafların bizzat dinlenmesi |
| İspat ve kusur | Delille ispat ve kusur tespiti zorunlu | Kusur araştırılmaz |
| Ortalama süre | Yerel mahkemede 1-2 yıl | Birkaç hafta – birkaç ay |
| Tazminat ve nafaka | Kusur oranına göre hakim belirler | Protokolde taraflar belirler |
Anlaşma imkanı varsa süreç anlaşmalı boşanma davası yoluyla çok daha kısa tamamlanır; protokolün nasıl yazılacağı anlaşmalı boşanma protokolü rehberimizde anlatılmıştır.
Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır? Yetkili Mahkeme ve Dilekçe
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Görevli mahkeme Aile Mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. TMK m. 168 uyarınca yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Bu yetki kesin değildir; davalı süresinde itiraz etmezse başka yer mahkemesi de yetkili hale gelir.
Dava Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
- Tarafların kimlik ve adres bilgileri, evlilik tarihi ve müşterek çocuklar,
- Dayanılan boşanma sebebi ve yasal dayanağı,
- Olayların tarih, yer ve kişi belirtilerek kronolojik anlatımı,
- Dayanılan tüm deliller: tanık, belge, kayıt, bilirkişi, SİR,
- Talep edilen tedbir nafakası, velayet, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat miktarları,
- Varsa ziynet eşyası ve aile konutuna ilişkin talepler.
Kritik kural: Yazılı yargılamada deliller dilekçeler aşamasında gösterilmelidir. Tanık deliline dilekçede açıkça dayanılmalı; tanıkların ad ve adresleri ise en geç ön inceleme duruşması sonunda hakimin verdiği kesin süre içinde bildirilmelidir (HMK m. 240). Bu süreler kaçırıldığında delil, dosyaya kural olarak kazandırılamaz.
Çekişmeli Boşanma Davası Süreç Haritası: Adım Adım Yargılama
Çekişmeli boşanma davası HMK’daki yazılı yargılama usulüne göre, aşağıdaki kronolojik sırayla ilerler:
Dava Dilekçesi, Harç ve Tensip Zaptı
Dilekçe harç ve gider avansıyla birlikte tevzi bürosuna veya UYAP üzerinden sunulur. Mahkeme tensip zaptı düzenleyerek dilekçenin tebliğine, varsa geçici tedbir taleplerine ve ön inceleme gününe ilişkin ara kararlarını kurar.
Dilekçeler Aşaması (Teati)
Davalı tebliğden itibaren 2 hafta içinde cevap dilekçesi verir; bu süre haklı sebeple bir defaya mahsus uzatılabilir. Ardından davacı 2 hafta içinde cevaba cevap (replik), davalı 2 hafta içinde ikinci cevap (düplik) dilekçesi sunar. İddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı bu aşamadan sonra devreye girer.
Ön İnceleme Duruşması
Hakim dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, tarafların anlaştığı ve çekiştiği hususları tutanağa geçirir, delil ve tanık listeleri için kesin süre verir ve tarafları sulhe teşvik eder. Anlaşma sağlanırsa dava bu aşamada anlaşmalı boşanmaya dönüşebilir.
Tahkikat Aşaması
Davanın en uzun bölümüdür. Tanıklar dinlenir, banka, otel, operatör ve kurum kayıtları celbedilir, müşterek çocuk varsa pedagog veya sosyal çalışmacı tarafından sosyal inceleme raporu (SİR) alınır, tarafların sosyal ve ekonomik durum araştırması (SED) yapılır; gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılır.
Sözlü Yargılama ve Karar
Tahkikat bitince taraflara son beyanları sorulur, sözlü yargılama yapılır ve hüküm kurulur. Karar; boşanma, kusur, velayet, kişisel ilişki, nafaka, tazminat ve yargılama giderlerini kapsar. Gerekçeli karar taraflara tebliğ edilir.
İstinaf: Bölge Adliye Mahkemesi
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde istinaf yoluna başvurulur. Bölge Adliye Mahkemesi dosyayı hem maddi hem hukuki yönden inceler; kararı kaldırarak yeniden hüküm kurabilir veya başvuruyu esastan reddedebilir.
Temyiz: Yargıtay ve Kesinleşme Şerhi
Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay’a temyiz başvurusu yapılır. Kanun yolları tamamlanınca karara kesinleşme şerhi verilir ve boşanma nüfus kütüğüne işlenir. Yalnızca nafaka, tazminat gibi ferilere yönelik başvurular, boşanma hükmünün kesinleşmesine engel olmaz.
Boşanma kararının kesinleşmesinin ardından kadın için 300 günlük bekleme süresi başlar; bu sürenin kaldırılması için iddet müddetinin kaldırılması davası açılabilir.
Dava Sürerken Alınan Geçici Tedbir Kararları
TMK m. 169 uyarınca hakim, boşanma davası açılınca dava süresince gerekli geçici önlemleri kendiliğinden (resen) alır. Taraflar da dava dilekçesinden itibaren her aşamada tedbir talep edebilir. Bu kararlar, çoğu zaman davanın sonucundan önce tarafların günlük hayatını belirler.
Tedbir Nafakası
Geliri olmayan veya yetersiz olan eş ve müşterek çocuklar için dava süresince aylık nafaka. Kusur aranmaz; ekonomik durum esas alınır.
Çocukların Geçici Velayeti
Dava sürerken çocukların hangi ebeveynin yanında kalacağı ve diğer ebeveynle kişisel ilişki düzeni belirlenir. Bkz. çocukla kişisel ilişki kararı.
Ayrı Yaşama Hakkı
TMK m. 197 gereği dava açılmasıyla eşler ayrı yaşama hakkı kazanır; ayrı yaşayan eş ortak konutu terk etmiş sayılmaz.
Aile Konutunun Tahsisi
Ortak konut eşlerden birine ve çocuklara özgülenebilir; eşyaların kullanımı düzenlenir. Bkz. müşterek konut tahsisi ve aile konutu şerhi.
Şiddet veya şiddet tehlikesi varsa boşanma davasından bağımsız olarak 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma kararı alınabilir. Konunun ayrıntıları boşanmada şiddet yazımızda ele alınmıştır.
Kusur İlkesi: Tazminat ve Nafakaya Etkisi
Yargıtay yerleşik içtihadına göre hakim, boşanmaya karar vermeden önce tarafların kusurlu davranışlarını somut olarak belirlemek ve karşılaştırmak zorundadır. Kusur tespiti yalnızca “kim haklı” sorusunu değil, boşanmanın tüm mali sonuçlarını belirler.
| Kusur Durumu | Maddi / Manevi Tazminat | Yoksulluk Nafakası |
|---|---|---|
| Kusursuz eş | Talep edebilir | Şartları varsa talep edebilir |
| Az kusurlu eş | Talep edebilir (kusur oranı miktarı etkiler) | Talep edebilir |
| Eşit kusurlu eşler | Kural olarak talep edemez | Talep edebilir (kusuru daha ağır değil) |
| Ağır veya tam kusurlu eş | Talep edemez | Talep edemez |
- Maddi ve manevi tazminat (TMK m. 174): Tazminat isteyen eşin kusursuz veya daha az kusurlu olması şarttır. Manevi tazminatta ayrıca kişilik hakkının saldırıya uğradığının ispatı gerekir. Ayrıntılar: boşanmada maddi ve manevi tazminat.
- Yoksulluk nafakası (TMK m. 175): Nafaka isteyen eşin boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması ve kusurunun daha ağır olmaması yeterlidir; eşit kusur nafakaya engel değildir.
- Velayet: Kusur velayeti doğrudan belirlemez; ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Ancak çocuğa zarar verebilecek kusurlu davranışlar belirleyici olur.
Boşanma sürecinde gelir kaybı, iş sözleşmesinin sona ermesi veya sigortasız çalışma gibi durumlar nafaka hesabını doğrudan etkiler; bu yönleriyle dosyanın Ankara İş Hukuku Avukatı bakış açısıyla da değerlendirilmesi gerekebilir.
Çekişmeli Boşanma Davasında Deliller ve İspat
Çekişmeli boşanma davasının kaderini deliller belirler. İspat yükü, iddiayı ileri süren taraftadır (TMK m. 6). Kullanılan başlıca deliller şunlardır:
| Delil | Ne İspatlar? | Ayrıntılı Rehber |
|---|---|---|
| Tanık beyanları | Kavga, hakaret, ilgisizlik, şiddet, terk | Tanık beyanı |
| Otel ve konaklama kayıtları | Sadakat yükümlülüğünün ihlali | Otel kayıtları |
| HTS / baz (GPRS) kayıtları | Görüşme sıklığı, konum | Dijital deliller |
| Banka hareketleri | Ekonomik şiddet, mal kaçırma, harcama | Banka kayıtları |
| WhatsApp ve sosyal medya ekran görüntüleri | Hakaret, tehdit, aldatma | Sosyal medya yazışmaları |
| Darp raporu, karakol ve savcılık kayıtları | Şiddet ve pek kötü muamele | Boşanmada şiddet |
| Sosyal inceleme raporu (SİR) | Velayet ve çocuğun üstün yararı | SED raporu |
Akraba tanıkların beyanı salt akrabalık nedeniyle reddedilmez; ancak olayı bizzat görmeyen, duyuma dayalı tanıklık zayıf delil sayılır. Delillerin birbirini destekleyen bir bütün oluşturması, hakimin kusur kanaatini belirler.
Hukuka Uygun ve Hukuka Aykırı Delil Sınırı
HMK m. 189/2 uyarınca hukuka aykırı olarak elde edilen deliller mahkemece dikkate alınamaz. Yargıtay bu ayrımı “delilin nasıl elde edildiği” üzerinden yapar:
Kural Olarak Hukuka Uygun
Size gönderilen mesaj ve e-postalar; ortak kullanılan bilgisayar veya tablette şifresiz açık duran yazışmalar; herkese açık sosyal medya paylaşımları; mahkeme kanalıyla celbedilen banka, otel ve operatör kayıtları.
Kural Olarak Hukuka Aykırı
Eşin telefonuna casus yazılım yüklemek, şifre kırarak hesaba girmek, gizli kamera ve dinleme cihazı yerleştirmek, rızası dışında sürekli ses kaydı almak, özel araca takip cihazı koymak.
Kritik Yargıtay çizgisi: Hayatın olağan akışı içinde, özel çaba harcanmadan öğrenilen içerik delil olabilir; bilinçli bir takip, şifre aşma veya gizli kayıt faaliyetiyle elde edilen içerik ise delil olarak kullanılamaz. Ani gelişen ve başka türlü ispat imkanı bulunmayan bir saldırı anındaki ses kaydı ise istisnai olarak kabul edilebilmektedir. Hukuka aykırı delil yalnızca dosyada geçersiz sayılmaz; TCK m. 132 ve 134 kapsamında ayrı bir suç ve kusur sebebi de oluşturabilir.
Karşı Dava ve Savunma Stratejisi
Davalı eş yalnızca savunma yapmakla yetinirse, kendisi lehine tazminat ve nafaka hükmü kurulmasını sağlayamayabilir. Karşı dava, HMK m. 132 uyarınca cevap dilekçesiyle veya cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle açılır. Karşı dava ile davalı; kendi boşanma sebebini, davacının kusurunu ve kendi feri taleplerini ileri sürer.
Karşı dava açılmazsa ve asıl dava reddedilirse, davalının boşanma talebi incelenmez. Bu nedenle cevap dilekçesi hazırlanırken karşı dava açıp açmama kararı, kusur dengesi ve delil gücü birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Çekişmeli Boşanma Davası Ne Kadar Sürer? (2026)
| Aşama | Ortalama Süre |
|---|---|
| Dilekçeler aşaması | 2 – 4 ay |
| Ön inceleme ve tahkikat (yerel mahkeme toplamı) | 1 – 2 yıl |
| İstinaf (Bölge Adliye Mahkemesi) | 6 ay – 1 yıl |
| Temyiz (Yargıtay) | 6 ay – 1,5 yıl |
Tebligat sorunları, tanıkların duruşmaya gelmemesi, SİR ve bilirkişi raporlarının gecikmesi ve mahkemenin iş yükü süreyi uzatır. Dilekçelerin eksiksiz verilmesi ve tanıkların ilk tahkikat celsesine hazır edilmesi ise süreyi belirgin biçimde kısaltır. Ayrıntılı analiz için boşanma davası ne kadar sürer yazımızı inceleyebilirsiniz.
Çekişmeli Boşanma Davası Masrafları 2026
Harç ve gider avansı tutarları Harçlar Kanunu tarifesi ve Adalet Bakanlığı gider avansı tarifesiyle her yıl yeniden belirlenir. 2026 yılında dava açılırken ödenecek kalemler şunlardır:
| Masraf Kalemi | Niteliği |
|---|---|
| Başvurma harcı | Maktu; tarifeyle yıllık belirlenir |
| Peşin karar ve ilam harcı | Yalnızca boşanma talebinde maktu; maddi ve manevi tazminat talep ediliyorsa talep edilen miktar üzerinden nispi harcın dörtte biri peşin alınır |
| Gider avansı | Tebligat, müzekkere ve dosya giderleri; tanık sayısı arttıkça yükselir |
| Tanık ücretleri | Her tanık için yol ve zaman kaybı karşılığı |
| SİR ve bilirkişi ücreti | Velayet uyuşmazlığı veya teknik inceleme varsa ayrıca yatırılır |
| Vekalet harcı ve pulu | Avukatla takip edilen dosyalarda |
Önemli: Yargılama giderleri ve karşı vekalet ücreti, davanın sonunda kural olarak haksız çıkan tarafa yüklenir. Güncel harç tutarını dava açmadan önce UYAP Vatandaş Portalı harç hesaplama ekranından görebilirsiniz. Avukatlık ücreti bu kalemlere dahil değildir ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin altında olmamak üzere serbestçe kararlaştırılır.
Dava Hangi Hallerde Sona Erer?
- Feragat: Davacı davadan feragat ederse dava kesin hükümle sona erer; ancak feragatten sonra meydana gelen yeni olaylara dayanarak yeniden dava açılabilir.
- Anlaşmalı boşanmaya dönüşme: Taraflar protokolde uzlaşırsa dava anlaşmalı olarak sonuçlanır.
- İşlemden kaldırma ve açılmamış sayılma (HMK m. 150): Taraflar duruşmaya gelmezse dosya işlemden kaldırılır; 3 ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır.
- Eşlerden birinin ölümü: Dava konusuz kalır; ancak mirasçılar davaya devam ederek sağ kalan eşin kusurunu ispatlarsa onun mirasçılığı ortadan kalkar (TMK m. 181/2).
- Esastan ret: Boşanma sebebi ispatlanamazsa veya TMK m. 166/2 itirazı yerinde görülürse dava reddedilir.
Ankara’da Çekişmeli Boşanma Davası
Ankara’da çekişmeli boşanma davaları, tarafların yerleşim yerine göre Ankara Adliyesi veya Ankara Batı Adliyesi bünyesindeki Aile Mahkemelerinde görülür. İstinaf incelemesi Ankara Bölge Adliye Mahkemesi hukuk dairelerinde, temyiz incelemesi Yargıtay’da yapılır. Dava UYAP Vatandaş Portalı üzerinden elektronik olarak da açılabilir. Mal paylaşımı yönünden boşanmada mal paylaşımı ve edinilmiş mallara katılma rejimi yazılarımız dosyanın mali boyutunu planlamanıza yardımcı olur.
Çekişmeli boşanma davasında telafisi olmayan hatalar ilk haftalarda yapılır. Dilekçede dayanılmayan bir delil, süresinde bildirilmeyen bir tanık, açılmayan bir karşı dava veya kaçırılan 2 haftalık istinaf süresi; velayet, nafaka ve tazminat haklarının kalıcı olarak kaybedilmesine yol açabilir.
Dava açmadan veya cevap dilekçesi vermeden önce dosyanızın kusur ve delil analizini yaptırmak için Ankara Boşanma Avukatı Av. Hilal Beşevli Uğurlu ile iletişime geçebilirsiniz. Velayet ve nafaka uyuşmazlıkları için velayet ve nafaka davaları sayfamızı da inceleyebilirsiniz.
Yargıtay Kararları
Kusur belirlenmeden boşanma ve feri hüküm kurulamaz
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, boşanma davalarında tarafların kusurlu davranışlarının somut olarak belirlenip karşılaştırılmadan tazminat ve yoksulluk nafakası hakkında hüküm kurulmasını bozma sebebi saymaktadır. Kusur, delillerle ispatlanan somut olaylara dayanmalıdır.
Eşit kusur halinde tazminat istenemez, yoksulluk nafakası istenebilir
Yerleşik içtihada göre eşit kusurlu eşler birbirinden maddi ve manevi tazminat isteyemez; ancak yoksulluk nafakası için kusurun daha ağır olmaması yeterli olduğundan, eşit kusurlu ve yoksulluğa düşecek eş lehine nafakaya hükmedilebilir.
Casus yazılım ve şifre aşma ile elde edilen deliller geçersizdir
Yargıtay, eşin telefonuna gizlice yüklenen programlarla veya şifresi aşılarak ele geçirilen yazışmaların HMK m. 189/2 uyarınca delil olarak değerlendirilemeyeceğini; buna karşılık ortak kullanılan cihazlarda açık halde bulunan yazışmaların hukuka uygun delil sayılabileceğini kabul etmektedir.
Affeden veya hoşgörü gösteren eş bu olaya dayanamaz
Boşanma sebebi olarak ileri sürülen olaydan sonra eşlerin barışarak birlikte yaşamaya devam etmesi, o olayın affedildiği veya en azından hoşgörüyle karşılandığı şeklinde değerlendirilir; affedilen olay kusur olarak diğer eşe yüklenemez.
Tanık deliline süresinde dayanılmalıdır
Yargıtay, dilekçeler aşamasında tanık deliline dayanmayan veya hakimin verdiği kesin süre içinde tanık listesi sunmayan tarafın sonradan tanık dinletme talebinin kabul edilemeyeceğini istikrarlı biçimde vurgulamaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Eşim boşanmak istemezse çekişmeli boşanma davası reddedilir mi?
Hayır. Boşanma için iki tarafın da istemesi gerekmez. Dayanılan boşanma sebebi ve karşı tarafın kusuru hukuka uygun delillerle ispatlanırsa, tek tarafın talebi boşanma kararı için yeterlidir. Yalnızca davacının kusuru daha ağırsa ve davalının itirazı hakkın kötüye kullanılması niteliği taşımıyorsa dava TMK m. 166/2 uyarınca reddedilebilir.
Çekişmeli boşanma davası anlaşmalı boşanmaya dönüştürülebilir mi?
Evet. Evlilik en az bir yıl sürmüşse taraflar yargılamanın her aşamasında, istinaf aşaması dahil, boşanma ve tüm sonuçları üzerinde protokolle uzlaşarak davayı anlaşmalı boşanmaya dönüştürebilir. Hakim tarafları bizzat dinler ve protokolü uygun bulursa aynı celsede boşanmaya karar verebilir.
Çekişmeli boşanma davası sürerken eşler aynı evde yaşayabilir mi?
Yaşayabilir; ancak TMK m. 197 uyarınca dava açılmasıyla eşlerin ayrı yaşama hakkı doğar ve hakim aile konutunun eşlerden birine tahsisine karar verebilir. Dava sırasında aynı evde oturmak tek başına affetme sayılmaz; fakat barışma iddiasına ve kusur tartışmasına konu olabileceğinden bu durum somut olayın koşullarına göre değerlendirilmelidir.
Çekişmeli boşanma davası ilk celsede biter mi?
Kural olarak bitmez. İlk duruşma ön inceleme duruşmasıdır ve bu aşamada uyuşmazlık konuları belirlenir, deliller değerlendirilir. TMK m. 184 uyarınca hakim tarafların ikrarı ile bağlı değildir; boşanma sebebinin tahkikat aşamasında tanık ve diğer delillerle ispatı gerekir. İlk celsede sonuç ancak dava anlaşmalı boşanmaya dönüştürülürse mümkündür.
Çekişmeli boşanma davası açıldıktan sonra mal paylaşımı davası ne zaman açılmalıdır?
Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (TMK m. 225). Katılma alacağı davası boşanma davasıyla birlikte veya sonrasında açılabilir; ancak boşanma kararı kesinleşmeden sonuçlanamaz, çünkü boşanma davası bekletici mesele yapılır. Yargıtay uygulamasına göre katılma alacağında 10 yıllık zamanaşımı boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işler.
Çekişmeli boşanma davasında hakim neler sorar?
Hakim evlilik ve ayrılık tarihlerini, müşterek çocukları, boşanmaya yol açan olayların tarih ve yerini, tarafların ekonomik ve sosyal durumunu, çocukların fiilen kiminle kaldığını ve velayet, nafaka, tazminat taleplerini sorar. Tanıklara ise olayları bizzat görüp görmedikleri ve tarafları nereden tanıdıkları sorulur.
Çekişmeli boşanma davası avukatsız açılabilir mi?
Açılabilir; avukatla takip zorunlu değildir. Ancak yazılı yargılama usulündeki kesin süreler, delillere dilekçede dayanma zorunluluğu, karşı dava ve kanun yolu süreleri kaçırıldığında sonradan telafi edilemeyen tazminat, nafaka ve velayet kayıpları doğabilir.
Türk Medeni Kanunu tam metnine mevzuat.gov.tr (TMK – Kanun No: 4721), Hukuk Muhakemeleri Kanunu tam metnine ise mevzuat.gov.tr (HMK – Kanun No: 6100) üzerinden ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut dosyanız için Ankara avukat Av. Hilal Beşevli Uğurlu ile görüşebilirsiniz.