Çocukla Kişisel İlişki Kararı: Görüşme Düzeni ve İcra 2026
Çocukla kişisel ilişki kararı; boşanma veya ayrılık davasında velayeti verilmeyen ebeveynin müşterek çocuğuyla ne zaman, nerede ve ne süreyle görüşeceğini belirleyen aile mahkemesi kararıdır. TMK m. 323 uyarınca bu hak hem ebeveynin hem de çocuğun temel hakkıdır. Karar, kesinleşmeden de icraya konulabilir. İcra artık İcra Müdürlükleri değil, Çocuk Teslim Merkezleri tarafından yürütülmektedir. Karara uyulmaması velayetin değiştirilmesi davasına zemin hazırlar.
- Çocukla Kişisel İlişki Kararı Nedir?
- Çocukla Kişisel İlişki Kararı Davası: Kapsam ve Yasal Dayanak
- Kişisel İlişki Kararında Esas Alınan Kriterler
- Yaş Gruplarına Göre Kişisel İlişki Düzenlemesi
- Tedbiren Kişisel İlişki: Dava Süresince Görüşme
- Çocukla Kişisel İlişki Kararı Dava Dilekçesi
- Özel Günler ve Bayramlarda Görüşme
- Çocuk Teslimi Yönetmeliği ve Uygulama
- Karara Uyulmaması: Hukuki Sonuçlar
- Kişisel İlişkinin Sınırlandırılması ve Kaldırılması
- Kişisel İlişkinin Yeniden Düzenlenmesi
- Yargıtay Kararları
- Sık Sorulan Sorular
Çocukla Kişisel İlişki Kararı Nedir?
Çocukla kişisel ilişki kararı; boşanma, ayrılık veya velayet davasında hâkim tarafından verilen ve velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin müşterek çocuğuyla görüşme takvimini, koşullarını ve süresini belirleyen hukuki düzenlemedir. Bu karar yalnızca ebeveynin hakkı değil; çocuğun her iki anne ve babası ile sağlıklı ilişki kurmasını güvence altına alan, çocuğun üstün yararı ilkesine dayalı bir hukuki korumadır.
Türk Medeni Kanunu m. 323 açık bir dille şunu belirtir: “Ana ve babadan her biri, velâyeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocuk ile uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir.” Bu hakkın sınırları, çocuğun yaşı, sağlığı, eğitim durumu ve psikolojik iyiliği göz önünde bulundurularak mahkeme tarafından çizilir.
Önemli: Kişisel ilişki kararı boşanma davasından bağımsız talep edilebilir. Dava devam ederken, dava açılmadan önce ya da boşanma kararı kesinleştikten sonra da istenebilir. Her durumda yetkili mahkeme Aile Mahkemesi‘dir.
Çocukla Kişisel İlişki Kararı Davası: Kapsam ve Yasal Dayanak
Çocukla kişisel ilişki kararı davası; velayeti kendisine verilmeyen ya da verilmemiş olan ebeveynin, boşanmadan sonra çocuğuyla düzenli görüşme hakkı elde etmek için aile mahkemesinde açtığı davadır. Dava, boşanma davası ile birleştirilerek ya da bağımsız olarak görülebilir.
Temel yasal dayanaklar:
- TMK m. 182: Mahkemenin boşanmada velayet ve kişisel ilişkiyi re’sen düzenleme yükümlülüğü
- TMK m. 323: Velayeti olmayan ebeveynin kişisel ilişki hakkı
- TMK m. 324: Kişisel ilişkinin kaldırılması ve sınırlandırılması koşulları
- HMK m. 390 vd.: Tedbir kararı — dava süresince tedbiren kişisel ilişki
| Dava Türü | Ne Zaman Açılır | Yetkili Mahkeme |
|---|---|---|
| Boşanmayla birleştirilen kişisel ilişki | Boşanma davası devam ederken | Davanın görüldüğü Aile Mahkemesi |
| Bağımsız kişisel ilişki davası | Boşanmadan sonra ya da öncesinde | Davalının ya da çocuğun mutad meskeni Aile Mahkemesi |
| Kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi | Koşullar değiştiğinde | İlk kararı veren ya da yeni yerleşim yeri Aile Mahkemesi |
Kişisel İlişki Kararında Esas Alınan Kriterler
Kişisel İlişki Kararında Esas Alınan Kriterler
Hâkim kişisel ilişki takvimine karar verirken aşağıdaki kriterleri bir bütün olarak değerlendirir:
- Çocuğun üstün yararı: Tüm kriterlerin üzerinde duran temel ilke. Çocuğun fiziksel, zihinsel ve duygusal gelişiminin korunması esastır.
- Yaş ve bakım ihtiyacı: Emzirme dönemindeki bebek ile lise çağındaki ergen için aynı program uygulanamaz.
- Okul ve sosyal düzen: Hafta içi okula devam eden çocuğun programına zarar verilmemesi gerekir.
- Her iki ebeveynle bağın sürdürülmesi: Çocuğun yalnızca velayet sahibi ebeveynle ilişki kurması uzun vadede psikolojik zarara yol açabilir.
- Coğrafi uzaklık: Ebeveynler farklı şehirlerde yaşıyorsa uzun dönemli tatil programları tercih edilir.
- Pedagog ve sosyal hizmet uzmanı raporu: Çekişmeli davalarda mahkeme bu raporları zorunlu olarak talep edebilir.
Yaş Gruplarına Göre Kişisel İlişki Düzenlemesi
Uygulamada mahkemeler çocuğun yaşına göre genellikle aşağıdaki takvimleri esas almaktadır:
Bebek ve Küçük Çocuk (0–3 Yaş)
- Gece yatıya kalmadan görüşme
- Haftada 1-2 kez, birkaç saatlik ziyaret
- Anne bakımına muhtaçlık öncelikli
- Görüşmeler kısa ama sık
Okul Öncesi ve İlkokul (4–12 Yaş)
- Hafta sonu görüşmeleri
- Yarıyıl tatilinin belirli günleri
- Yaz tatilinin belirli haftaları
- Yatılı görüşme mümkün
Ergen (13–18 Yaş)
- Çocuğun görüşü belirleyici hale gelir
- Hafta sonu + uzun tatiller
- Yargıtay: çocuğun iradesi dikkate alınır
Farklı Şehirlerde Yaşayan Ebeveynler
- Hafta sonu yerine uzun tatil dönemleri
- Yaz tatilinin önemli bölümü
- Seyahat giderleri düzenlenir
Tedbiren Kişisel İlişki: Dava Süresince Görüşme
Boşanma davası yıllarca sürebilir. Bu süreçte velayeti alamayan ebeveynin çocukla görüşememesi hem ebeveyn hem de çocuk açısından büyük bir hak kaybı oluşturur. Bu nedenle dava sonuçlanana kadar geçerli olacak tedbiren kişisel ilişki kararı talep edilebilir.
Tedbiren kişisel ilişki kararı dava açıldıktan sonra ilk duruşmada ya da öncesinde ara karar olarak talep edilebilir. Hâkim bu tedbire duruşma yapmaksızın da hükmedebilir.
Tedbiren kişisel ilişki için iki yol bulunur:
- Boşanma dava dilekçesine tedbiren görüşme talebi eklenmesi
- Dava devam ederken ayrı bir tedbir dilekçesi sunulması
Çocukla Kişisel İlişki Kararı Dava Dilekçesi
Çocukla kişisel ilişki kararı dava dilekçesi; talebin açık, somut ve gerekçeli biçimde mahkemeye aktarıldığı resmi belgedir. Dilekçenin yetersiz ya da muğlak kalması, hâkimin talep edilen takvimi kabul etmeme ya da değiştirme riskini artırır.
Kişisel İlişki Dava Dilekçesinde Bulunması Gereken Unsurlar
- Mahkeme başlığı: “[İl] Aile Mahkemesi Hakimliği’ne” ibaresiyle başlar
- Davacı ve davalı kimlik bilgileri: T.C. kimlik no, adres, varsa UETS adresi
- Müşterek çocuğun bilgileri: Ad-soyad, doğum tarihi, T.C. kimlik no
- Mevcut velayet durumu: Velayet kime verilmiş ya da hangi dava devam ediyor
- Talep edilen görüşme takvimi: Haftalık görüşme: gün, saat, süre ve nerede teslim alınıp verileceği
- Tatil görüşmeleri: Yarıyıl, yaz tatili ve dini bayram günlerindeki görüşme talepleri ayrı ayrı belirtilmeli
- Özel günler: Doğum günleri, Babalar/Anneler Günü, milli bayramlar
- Teslim yeri önerisi: Nötr bir yer (okul çıkışı, ŞÖNİM, Çocuk Teslim Merkezi gibi)
- Hukuki gerekçe: TMK m. 182, 323 ve 324 atıfları
- Sonuç ve istem: Talep edilen takvimin kesin ifadesi
- Delil listesi: Nüfus cüzdanı, doğum belgesi, varsa pedagog raporu
- Tarih ve imza
Dikkat: “Uygun görüşme süresi verilsin” gibi belirsiz talepler mahkemede istenen sonucu vermeyebilir. Somut gün, saat ve yer belirtilerek talep hazırlanması hâkimin uygun düzenleme yapmasını kolaylaştırır. Dilekçe hazırlanmasında Ankara Boşanma Avukatı desteği alınması büyük önem taşır.
Özel Günler ve Bayramlarda Görüşme
| Özel Gün | Yaygın Düzenleme |
|---|---|
| Ramazan ve Kurban Bayramı | Tek yıllar bir ebeveyn, çift yıllar diğeri (dönüşümlü) |
| Milli bayramlar | Dönüşümlü ya da yarı yarıya bölünmüş |
| Çocuğun doğum günü | Her iki ebeveynle ayrı kutlama; dönüşümlü esas olarak |
| Anneler / Babalar Günü | O günün ilgili ebeveynle geçirilmesi |
| Yılbaşı | Dönüşümlü ya da gündüz/gece ayrımıyla |
| Ebeveynin doğum günü | O gün çocuğun o ebeveynde geçirmesi |
Çocuk Teslimi Yönetmeliği ve Uygulama
Çocuk Teslimi Yönetmeliği ve Uygulama
Çocuk Teslimi ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulmasına Dair Yönetmelik; 2021 yılında Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanmış ve kişisel ilişki kararlarının uygulanma biçimini köklü biçimde değiştirmiştir. Bu yönetmelikle birlikte icra işlemleri İcra Müdürlükleri’nden alınmış, Adalet Bakanlığı bünyesindeki Çocuk Teslim Merkezleri’ne devredilmiştir.
Çocuk Teslim Merkezlerinin Temel Özellikleri
- Tüm illerde faaliyet göstermektedir
- Hizmet tamamen ücretsizdir
- Kesinleşmiş karar beklenmez
- Çocuğun psikolojik iyiliği önceliklidir
- Tarafsız uzman ortamında teslim
Yönetmelik Kapsamındaki İşlemler
- Çocuğun teslimi ve teslim alınması
- Görüşmelerin merkez bünyesinde yapılması
- İhlal tutanağı düzenlenmesi
- Zorla teslim işlemi başlatılması
Başvuru için: Kişisel ilişki kararının alınmasının ardından bulunduğunuz ildeki Çocuk Teslim Merkezi’ne kararın bir sureti ile başvurulur. Başvuru dilekçesi merkez tarafından hazırlanır; avukat bulundurmak zorunlu değildir.
Çocuk Teslim Merkezleri hakkında ayrıntılı bilgiye UYAP Vatandaş Portalı (vatandas.uyap.gov.tr) ve Adalet Bakanlığı’nın resmi kanalları aracılığıyla ulaşılabilir.
Karara Uyulmaması: Hukuki Sonuçlar
Kişisel ilişki kararına uyulmaması — yani velayet sahibi ebeveynin çocuğu mahkeme kararına rağmen göstermemesi — ciddi hukuki sonuçlar doğurur:
Her engelleme bir ihlaldir. Çocuk Teslim Merkezi’ne başvurularak zorla teslim işlemi başlatılabilir. Her ihlal ayrı ayrı tutanakla belgelenmelidir; bu tutanaklar ilerleyen süreçte velayetin değiştirilmesi davasının en güçlü delilini oluşturur.
- Çocuk Teslim Merkezi aracılığıyla zorla teslim
- Velayet hakkının kötüye kullanıldığının tespiti
- Velayetin değiştirilmesi davasına zemin — sistematik engelleme, hâkimi velayet değişikliğine yönlendiren en güçlü olgudur
- Tazminat talebi — kişisel ilişki hakkının sürekli engellenmesi manevi tazminat gerekçesi oluşturabilir
Kişisel İlişkinin Sınırlandırılması ve Kaldırılması
Kişisel ilişki hakkı mutlak değildir. Hâkim, belirli koşulların varlığı halinde bu hakkı sınırlandırabilir ya da tamamen kaldırabilir.
| Önlem Türü | Koşulu | Örnek Uygulama |
|---|---|---|
| Sınırlandırma | Çocuğa zarar riski var ama kaldırma zorunlu değil | Refakatçili görüşme, gece yatıya kalmama, Çocuk Teslim Merkezi’nde görüşme |
| Kaldırma (TMK m. 324/2) | Hakkın kötüye kullanımı, çocuğun ciddi biçimde tehdit altında olması | Şiddet uygulaması, çocuk kaçırma girişimi, psikolojik zarar belgelenmesi |
Kişisel İlişkinin Yeniden Düzenlenmesi
Koşullar önemli ölçüde değiştiğinde kişisel ilişki takvimine yönelik yeni bir dava açılabilir. Yeniden düzenleme için somut bir değişiklik gerekçesi aranır:
- Çocuğun büyümesi ve okul/sosyal yaşam düzeninin değişmesi
- Ebeveynlerden birinin farklı şehre ya da yurt dışına taşınması
- Ebeveynin çalışma koşullarının köklü biçimde değişmesi
- Çocuğun sağlık ya da psikolojik durumunun değişmesi
- Mevcut programın çocuğun yararına aykırı hale gelmesi
Yargıtay Kararları
Kişisel İlişki Çocuğun Hakkıdır; Salt Ebeveynin Değil
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi; kişisel ilişkinin yalnızca velayeti olmayan ebeveynin değil, aynı zamanda her iki ebeveynle de ilişki sürdürme hakkına sahip olan çocuğun hakkı olduğunu yerleşik içtihat olarak benimsemiştir. Bu çerçevede kişisel ilişki takvimleri çocuğun üstün yararı gözetilerek belirlenmeli, salt ebeveynin isteğine göre şekillendirilmemelidir.
Çocuğu Göstermemek Velayetin Değiştirilmesini Haklı Kılabilir
Yargıtay; mahkeme kararına rağmen velayeti olmayan ebeveyne çocuğun sürekli olarak gösterilmemesinin velayet hakkının kötüye kullanımı sayıldığını ve bu gerekçeyle velayetin değiştirilmesi davasının açılabileceğini, hâkimin bu ihlal olgusunu kararda dikkate alması gerektiğini defalarca vurgulamıştır.
Belirli Yaştan Sonra Çocuğun Tercihi Belirleyicidir
Yargıtay; belirli bir olgunluğa ulaşmış çocuğun kişisel ilişki konusundaki tercihinin ciddiye alınması gerektiğini kabul etmektedir. Çocuğun görüşmeye gitmek istemediğini açıkça ifade ettiği durumlarda, zorla icra yerine çocuk psikoloğu desteğiyle sürecin yeniden planlanması önerilmektedir.
Kişisel İlişki Kararı Kesinleşmeden İcraya Konulabilir
Yargıtay içtihadına göre kişisel ilişki kararları kesinleşme beklenmeksizin icraya konulabilir; Çocuk Teslimi Yönetmeliği kapsamında Çocuk Teslim Merkezi’ne başvurulabilir. Karşı tarafın temyize başvurması kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz.
Pedagog Raporu Alınmadan Velayet ve Kişisel İlişki Karara Bağlanamaz
Yargıtay; çekişmeli velayet ve kişisel ilişki davalarında sosyal inceleme ve pedagog raporu alınmaksızın verilen kararların eksik inceleme oluşturduğunu ve bozma sebebi sayıldığını defalarca ortaya koymuştur. Raporun yalnızca ekonomik durumu değil, psikolojik ve sosyal boyutu da kapsaması gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Boşanma davası devam ederken kişisel ilişki tesisi mümkün mü?
Evet. Tedbiren kişisel ilişki kararı; boşanma dava dilekçesine ek talep olarak ya da ayrı bir tedbir dilekçesiyle istenebilir. Hâkim bu kararı duruşma yapmaksızın da verebilir. Dava sonuçlanana kadar geçerli olan bu tedbir, kalıcı karar yerine geçici bir düzenleme niteliğindedir.
Çocukla kişisel ilişki davası ne kadar sürer?
Tarafların uzlaşması halinde sulh tutanağıyla birkaç duruşmada sonuçlanabilir. Çekişmeli davalarda sosyal inceleme ve pedagog raporu süreçleriyle birlikte 2 ila 6 ay arasında sonuçlanması beklenir. Temyize başvurulması toplam süreyi önemli ölçüde uzatır.
Kişisel ilişki kararına uyulmaması durumunda ne yapmalıyım?
Her engelleme girişimini belgelemek için Çocuk Teslim Merkezi’ne ya da aile mahkemesine başvurarak tutanak düzenletin. Bu tutanaklar biriktiğinde hem zorla teslim hem de velayetin değiştirilmesi davası için güçlü delil oluşturur.
Üçüncü kişiler (büyükanne/büyükbaba) kişisel ilişki hakkına sahip mi?
Evet. TMK m. 325 uyarınca üçüncü kişiler de — özellikle büyükanne ve büyükbabalar — çocuğun yararı gerektiriyorsa kişisel ilişki kurulmasını mahkemeden talep edebilir. Bu hak ebeveyn değil, çocukla duygusal bağ bulunan kişilere tanınmıştır.
Çocukla kişisel ilişki kararı, dilekçe hazırlama veya karara uyulmaması konusunda hukuki destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Av. Hilal Beşevli Uğurlu
Avukat Hilal Beşevli Uğurlu; 2006 yılından bu yana Ankara’da avukatlık mesleğini sürdürmekte olup başlıca çalışma alanları aile hukuku, boşanma, velayet, nafaka, iş hukuku ve tazminat hukukudur. Ankara Barosu’na kayıtlı olan Av. Hilal Beşevli Uğurlu, özellikle velayet ve kişisel ilişki davalarında taraflara hukuki temsil ve danışmanlık hizmeti vermektedir.
Bu içerik, Av. Hilal Beşevli Uğurlu’nun mesleki deneyimi ve Türk aile hukukuna ilişkin güncel Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanmıştır. Genel bilgi amaçlıdır; somut hukuki meselelerde avukatlık hizmeti alınması tavsiye edilir.